PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG KHÁNG VIÊM VÀ GIẢM ĐAU CỦA LÁ CÂY VÒI VOI (Heliotropium indicum Linn., Boraginaceae)

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Cây Vòi voi (Heliotropium indicum L.) thường được sử dụng trong dân gian để chữa các bệnh sưng viêm, cầm máu, giảm đau. Tuy nhiên, chưa có nhiều nghiên cứu về loài thực vật này. Mục tiêu: Phân tích đặc điểm thực vật, sơ bộ thành phần hoá thực vật, định lượng alkaloid toàn phần và đánh giá tác dụng kháng viêm, giảm đau của cao chiết ethanol 70% từ lá. Phương pháp: Phân tích đặc điểm thực vật của cây bằng phương pháp quan sát dưới kính hiển vi. Phân tích sơ bộ thành phần hoá thực vật bằng phương pháp Ciulei cải tiến. Định lượng alkaloid toàn phần trong lá bằng phương pháp cân. Xác định liều an toàn của cao chiết lá qua khảo sát độc tính cấp đường uống. Các thực nghiệm gây viêm cấp bằng carrageenan và gây đau xoắn bụng bằng acid acetic được sử dụng để đánh giá tác dụng của cao chiết lá. Kết quả: Các đặc điểm thực vật của cây Vòi voi đã được mô tả. Phân tích sơ bộ thành phần hoá thực vật cho thấy lá có sự hiện diện các nhóm hợp chất flavonoid, tannin, carotenoid, acid hữu cơ và chất khử. Hàm lượng alkaloid toàn phần trong lá là 0.80%. Cao chiết lá không thể hiện độc tính cấp đường uống. Cao chiết lá ở liều 0.385 g/kg và liều 0.771 g/kg làm giảm viêm chân chuột điển hình hơn celecoxib và làm giảm số lần đau xoắn bụng, tuy nhiên yếu hơn so với diclofenac. Kết luận: Nghiên cứu đã cung cấp dữ liệu khoa học về đặc điểm thực vật cây Vòi voi và tác dụng dược lý đầy tiềm năng của lá.

Abstract

Background: Heliotropium indicum (L.), commonly known as Indian heliotrope, is widely used in folk medicine to treat inflammation, bleeding, and pain. However, scientific research on this plant remains limited. Objective: To analyze the botanical characteristics, perform preliminary phytochemical screening, quantify total alkaloids, and evaluate the anti-inflammatory and analgesic effects of a 70% ethanol extract from the leaves. Methods: The botanical characteristics of H. indicum were analyzed by morphological and anatomical examinations, using a magnifying glass and an optical microscope. Preliminary phytochemical screening was carried out using the modified Ciulei method. The total alkaloid content in the leaves was determined using the gravimetric method. The safety dose of the leaf extract was assessed through an acute oral toxicity study. Anti-inflammatory activity was evaluated using the carrageenan - induced acute paw edema model, while analgesic activity was assessed by the acetic acid-induced writhing test. Results: The botanical characteristics of H. indicum were documented. Phytochemical screening revealed the presence of flavonoids, tannins, carotenoids, organic acids, and reducing substances. The total alkaloid content in H. indicum leaves was 0.8%. The leaf extract showed no acute oral toxicity. At doses of 0.385 g/kg and 0.771 g/kg, the extract inhibited carrageenan-induced paw inflammation more effectively than celecoxib. It also reduced the frequency of abdominal writhing in mice, although this effect was less potent than that of diclofenac. Conclusion: This study provides scientific data on the botanical characteristics, total alkaloid content, and the potential pharmacological activities of H. indicum leaves.