TƯ TƯỞNG “TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO” TRONG VĂN HÓA VIỆT VÀ PHONG CÁCH QUẢN LÝ TRƯỜNG HỌC HIỆN NAY

Tóm tắt

Nghiên cứu nhằm phân tích tư tưởng “tôn sư trọng đạo” như với tư cách là một giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam và làm rõ ảnh hưởng của giá trị này đối với phong cách quản lý trường học trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Phương pháp nghiên cứu kết hợp phân tích lý luận và tiếp cận định tính được sử dụng để nhận diện mức độ phù hợp cũng như những xung đột giữa giá trị văn hóa truyền thống và các nguyên tắc quản lý hiện đại. Kết quả cho thấy tư tưởng “tôn sư trọng đạo” tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc củng cố đạo đức nghề nghiệp, nâng cao chuẩn mựcsư phạm và xây dựng niềm tin trong môi trường học đường. Tuy nhiên tư tưởng này cũng tiềm ẩn nguy cơ duy trì khoảng cách quyền lực và thu hẹp không gian phản biện, nhất là khi áp dụng trong mô hình quản lý mới đòi hỏi dân chủ và trao quyền. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất tái diễn giải giá trị truyền thống theo hướng nhân văn và đối thoại, qua đó góp phần hình thành phong cách quản lý trường học phù hợp với đặc trung văn hóa Việt Nam và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Abstract

This study examines the concept of “respecting teachers and valuing morality” considered as a core value within Vietnamese culture and analyzes its influence on contemporary school management practices in the context of ongoing educational reforms. A combination of theoretical analysis and qualitative inquiry was employed to explore the alignment and potential tensions between traditional cultural values and modern principles of educational management. Findings indicate that this cultural value continues to play a significant role in strengthening professional ethics, reinforcing pedagogical standards, and fostering trust within school environments. However, the same value may also reinforce hierarchical power structures and constrain critical dialogue, particularly when applied within new management models that emphasize democracy and teacher empowerment. Based on these insights, the study proposes reinterpreting the traditional value through a more humanistic and dialogical lens, thereby contributing to the development of school leadership approaches that both reflect Vietnamese cultural characteristics and meet the demands of contemporary educational reform.