PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT LÁ CÁC LOÀI TRÀ Camellia longii Orel & Luu sp. nov., Camellia bugiamapensis Orel & Luu sp. nov. VÀ Camellia hoaana H. T. Khuong & S. X. Yang, sp. nov.

Hồ Cẩm Đoàn; Võ Thị Bạch Tuyết; Nguyễn Thị Thu Hương

doi:10.59294/HIUJS.KHTT.2026.021

Từ khóa:

Camellia longii, Camellia bugiamapensis, Camellia hoaana, phân tích đặc điểm vi phẫu lá

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Chi Camellia gồm nhiều dược liệu có dược tính cao. Các loài Camellia longii (Trà hoa đỏ), Camellia bugiamapensis (Trà hoa vàng) và Camellia hoaana (Trà hoa trắng) đã được ghi nhận tại Việt Nam nhưng có ít dữ liệu thực vật để phân biệt các loài cùng chi. Mục tiêu: Phân tích và so sánh các đặc điểm hình thái lá của ba loài C. longii, C. bugiamapensis và C. hoaana. Phương pháp: Phân tích đặc điểm vi học bộ phận lá của ba loài này được thu mẫu tại Vườn Quốc gia Bù Gia Mập bằng kính hiển vi quang học. Kết quả: Kết quả nghiên cứu cho thấy lá của C. longii, C. bugiamapensis và C. hoaana có những đặc điểm hình thái tương đối giống nhau như phiến lá đơn, gân lông chim và bề mặt lá nhẵn. Tuy nhiên, các loài vẫn thể hiện một số khác biệt về kích thước, hình dạng phiến lá và mức độ răng cưa ở mép lá. Về vi phẫu, cấu trúc lá nhìn chung tương đồng với đặc trưng của chi Camellia, song có sự khác nhau về hình dạng vi phẫu lá, về độ dày phiến lá, mức độ phát triển của mô giậu. Kết luận: Nghiên cứu đã xác định các đặc điểm đặc trưng về hình thái và vi phẫu lá của các loài C. longii, C. bugiamapensis và C. hoaana, góp phần cung cấp dữ liệu làm cơ sở cho việc tiêu chuẩn hóa dược liệu.

Abstract

Background: The genus Camellia comprises numerous medicinal plants with high pharmacological potential. Species such as Camellia longii (Red camellia), Camellia bugiamapensis (Yellow camellia), and Camellia hoaana (White camellia) have been documented in Vietnam, however, botanical data remains limited for distinguishing these species within the same genus. Objectives: This study aimed to analyze and compare the leaf morphological characteristics of three species, C. longii, C. bugiamapensis, and C. hoaana. Methods: Microscopic characteristics of leaf samples from these species collected at Bu Gia Map National Park were analyzed using optical microscopy. Results: The findings indicate that the leaves of C. longii, C. bugiamapensis, and C. hoaana share relatively similar morphological traits, such as simple leaf blades, pinnate venation, and smooth surfaces. Nevertheless, distinct differences were observed in leaf size, blade shape, and the degree of serration along the margins. Regarding micromorphology of leaf anatomy, while the general structure is consistent with the characteristics of the Camellia genus, variations exist in the shape of the leaf cross-sections, lamina thickness, and the degree of palisade tissue development. Conclusion: This study has identified the characteristic morphological and anatomical features of the leaves of C. longii, C. bugiamapensis, and C. hoaana. These results provide a foundational database for the standardization of these medicinal materials.

Tài liệu tham khảo

[1] T. Thuy et al., “Unveiling hidden beauty: Two new Camellia species from central south of Vietnam,” Taiwania, vol. 70, no. 4, pp. 677 - 688, 2025.

[2] A. M. Teixeira and C. Sousa, “A review on the biological activity of Camellia species,” Molecules, vol. 26, no. 8, p. 2178, 2021.

[3] M. N. Truong et al., “Bioactivities and toxicity of the golden Camellia species: A systematic review,” Nat. Prod. Commun., vol. 19, no. 8, pp. 1-16, 2024.

[4] M. N. Truong, T. A. M. Pham, V. A. T. Tran, and L. T. H. Nguyen, “A systematic review of phytochemical constituents of golden Camellia species,” Nat. Prod. Commun., vol. 19, no. 12, pp. 1 - 21, 2024.

[5] N. H. N. Le, V. D. Luong, V. C. Nguyen, T. T. D. Pham, T. T. Luu, and V. T. Pham, “An updated checklist of Theaceae and a new species of Polyspora from Vietnam,” Taiwania, vol. 65, no. 2, pp.216 - 227, 2020.

[6] “Ghi nhận về một số loài chè tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập,” Vườn Quốc gia Bù Gia Mập. [Online]. Available: http://vuonquocgiabugiamap.vn/vi/news/Thuc-vat/Ghi-nhan-ve-mot-so-loaiche-tai-Vuon-quoc-gia-Bu-Gia-Map-207/. Accessed: Apr. 19, 2026.

[7] “Công bố loài trà my quý hiếm tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập,” Vườn Quốc Gia Bù Gia Mập. [Online]. Available: http://vuonquocgiabugiamap.vn/vi/news/Nghien-cuu-Hop-tac/Cong-bo-loaitra-my-quy-hiem-tai-Vuon-quoc-gia-Bu-Gia-Map-477/. Accessed: Apr. 19, 2026.

[8] S. X. Yang, D. T. Kieu, T. H. Le, and H. T. Khuong, “Camellia hoaana (Theaceae, section Corallina), a new species from Bu Gia Map National Park in southern Vietnam,” Dalat University Journal of Science, pp. 37 - 44, 2024.

[9] G. Orel, P. G. Wilson, and L. H. Truong, “Camellia curryana and C. longii spp. nov. (Theaceae) from Vietnam,” Nord. J. Bot., vol. 32, no. 1, pp. 42-50, 2014.

[10] L. V. Cường et al., “Đặc điểm sinh thái loài trà hoa vàng Bù Gia Mập (Camellia bugiamapensis Orel & Luu sp. nov.) tại Vườn Quốc gia Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước,” Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp, vol. 14, no. 1, pp. 34-43, 2025.

[11] V. T. B. Tuyết, “Khảo sát và phân tích đặc điểm vi học một số dược liệu thường dùng-chủ yếu có trong danh mục cây thuốc thiết yếu của bộ Y tế, ứng dụng vào kiểm nghiệm”, Luận án tiến sĩ dược học, Đại học Y Dược TP. HCM, 2009.

[12] H. Lu, W. Jiang, M. Ghiassi, S. Lee, and M. Nitin, “Classification of Camellia (Theaceae) species using leaf architecture variations and pattern recognition techniques,” PLoS One, vol. 7, no. 1, p. e29704, 2012.

[13] Z. Ran, Z. Li, X. Xiao, and M. Tang, “Camellia neriifolia and Camellia ilicifolia (Theaceae) as separate species: Evidence from morphology, anatomy, palynology, molecular systematics,” Botanical Studies, vol. 65, art. no. 23, 2024.

[14] C. Ao, C. Ye, and H. Zhang, “A systematic investigation of leaf epidermis in Camellia using light microscopy,” Biologia, vol. 62, no. 2, pp. 157-162, 2007.

[15] P. Das, V. Chettri, S. Ghosh, and C. Ghosh, “Micromorphological studies of the leaf and stem of Camellia sinensis (L.) Kuntze with reference to their taxonomic significance,” Microsc. Res. Tech., vol. 86, no. 4, pp. 465-472, 2023.