Khảo sát tương tác thuốc trong điều trị ngoại trú viêm phổi cộng đồng tại Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất Đồng Nai, 2024
Các tác giả
DOI: https://doi.org/10.59294/HIUJS2026120Từ khóa:
viêm phổi cộng đồng, tương tác thuốc, đơn thuốc ngoại trú, kháng sinhTóm tắt
Đặt vấn đề: Viêm phổi cộng đồng (VPCĐ) là bệnh hô hấp thường gặp, gây gánh nặng bệnh tật và tử vong đáng kể, thường được kê phối hợp kháng sinh với các thuốc khác trong điều trị ngoại trú, làm tăng nguy cơ tương tác thuốc. Mục tiêu: Mô tả đặc điểm sử dụng thuốc, mức độ tương tác thuốc, phân tích một số yếu tố liên quan trong điều trị ngoại trú VPCĐ. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang, hồi cứu đơn thuốc ngoại trú điều trị VPCĐ tại Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất Đồng Nai năm 2024. Tương tác thuốc được tra cứu theo Quyết định 5948/QĐ-BYT, Drugs.com và Medscape. Kết quả: Khảo sát 417 đơn thuốc với trung bình 62.59 ± 16.18 tuổi, 59.47% là nữ giới, 45.32% có ≥ 3 bệnh mắc kèm, 53.24% sử dụng 2 - 4 thuốc, kháng sinh nhóm beta-lactam được sử dụng nhiều nhất với 91.61% và 53.00% sử dụng phác đồ đơn trị. Tương tác thuốc xảy ra lần lượt ở 38.37% và 41.01% đơn thuốc theo Drugs.com và Medscape, chủ yếu mức độ trung bình; không ghi nhận tương tác thuốc chống chỉ định theo Quyết định 5948/QĐ-BYT. Số lượng thuốc, số bệnh mắc kèm, phác đồ kháng sinh, việc sử dụng kháng sinh macrolid và một số nhóm thuốc khác đặc biệt là thuốc tim mạch làm tăng tương tác thuốc có ý nghĩa thống kê (p < 0.05). Kết luận: Tương tác thuốc trong điều trị ngoại trú VPCĐ chủ yếu ở mức trung bình nhưng vẫn tồn tại tương tác thuốc nghiêm trọng. Cần rà soát các đơn có nguy cơ liên quan đến tăng tương tác thuốc và đánh giá ý nghĩa lâm sàng trước khi xử trí.
Abstract
Background: Community-acquired pneumonia (CAP) is a common respiratory disease that imposes a substantial burden of morbidity and mortality. In outpatient setting, patients are often prescribed antibiotics in combination with other medications, increasing the risk of drug-drug interactions (DDIs). Objectives: To describe medication use characteristics, assess the severity of DDIs, and identify associated factors in the outpatient treatment of CAP. Subjects and methods: A retrospective cross-sectional study was conducted on outpatient prescriptions of patients with CAP at Thong Nhat Dong Nai General Hospital in 2024. DDIs were identified using Decision No. 5948/QD-BYT, Drugs.com, and Medscape. Results: A total of 417 outpatient prescriptions were included with the mean age of 62.59 ± 16.18 years and a female predominance (59.47%). Notably, 45.32% had at least three comorbidities, and 53.24% received two to four medications. Beta-lactams were the most commonly prescribed antibiotics (91.61%) and 53.00% of patients received antibiotic monotherapy. Potential DDIs were identified in 38.37% and 41.01% of prescriptions using Drugs.com and Medscape, respectively, and were predominantly of moderate severity; no contraindicated interactions were detected according to Decision No. 5948/QĐ-BYT. The number of medications, number of comorbidities, antibiotic regimen, use of macrolides, and use of several other drug classes, particularly cardiovascular agents, were significantly associated with an increased likelihood of drug-drug interactions (p < 0.05). Conclusions: DDIs in the outpatient setting of CAP were predominantly of moderate severity, although serious interactions were also observed. Prescriptions involving multiple risk factors should be carefully reviewed, and the clinical relevance of potential interactions should be assessed before appropriate management decisions are made.
Tài liệu tham khảo
[1] Bộ Y tế, Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn, ban hành kèm theo Quyết định số 4815/QĐ-BYT, Hà Nội, Việt Nam, 2020.
[2] H. Regunath and Y. Oba, "Community-Acquired Pneumonia," StatPearls Publishing, 2026. Available: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430749/ [Accessed 03/01/2026].
[3] K. Takahashi, M. Suzuki, L. N. Minh, …, and K. Morimoto, "The incidence and aetiology of hospitalised community-acquired pneumonia among Vietnamese adults: a prospective surveillance in Central Vietnam," BMC infectious diseases, vol. 13, no. 1, p. 296, 2013. DOI: 10.1186/1471-2334-13-296
[4] J. P Metlay, G. W Waterer, A. C Long, … and S. A Flanders, "Diagnosis and treatment of adults with community-acquired pneumonia. An official clinical practice guideline of the American Thoracic Society and Infectious Diseases Society of America," American journal of respiratory and critical care medicine, vol. 200, no. 7, pp. e45-e67, 2019. DOI: 10.1164/rccm.201908-1581ST
[5] S. Jankovic, R. Z. Zaric, M. Stojadinovic, Z. Lazic, I. Cekerevac and R. Susa, "Risk factors for potential drug-drug interactions in patients with pneumonia," International Journal of Clinical Pharmacology and Therapeutics, vol. 59, no. 1, p. 42, 2021. DOI: 10.5414/CP203822
[6] J. P. Schmitt, A. Kirfel, M. T. Schmitz, H. Kohlhof, T. Weisbarth and M. Wittmann, "The Impact of Drug Interactions in Patients with Community-Acquired Pneumonia on Hospital Length of Stay," (in eng), Geriatrics (Basel), vol. 7, no. 1, Jan 4 2022. DOI: https://doi.org/10.3390/geriatrics7010011
[7] W. Huang, X. Wang, Y. Chen, C. Yu and S. Zhang, "Advancing drug-drug interactions research: integrating AI-powered prediction, vulnerable populations, and regulatory insights," Frontiers in Pharmacology, vol. 16, p. 1618701, 2025. DOI: 10.3389/fphar.2025.1618701
[8] N. V. Linh, P. T. Suôl và V. P. M. Thư, "Nghiên cứu tình hình tương tác thuốc trên bệnh nhân mắc bệnh hô hấp mạn tính tại khoa khám bệnh Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ năm 2022 - 2023 " Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, Số. 63, tr. 164-172, 2023. DOI: https://doi.org/https://doi.org/10.58490/ctump.2023i63.1381
[9] H. Hà, D. V. Sướng, P. Đ. Trung và P. T. Quyên, "Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn tại Bệnh viện Phổi Thái Nguyên," Tạp chí Y học Việt Nam, Tập. 538, Số. 1, 2024. DOI: 10.51298/vmj.v538i1.9344
[10] V. V. Phương và N. T. L. Tuyền, "Nghiên cứu tình hình kê đơn và sử dụng các loại kháng sinh, sử dụng kháng sinh an toàn hợp lý trong điều trị ngoại trú bệnh viêm phổi cộng đồng tại bệnh viện phổi Đồng Tháp năm 2020," Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, Số. 45, tr. 21-27, 2022.
[11] M. Kyprianou, K. Dakou, A. Aktar, …, and G. Nyale, "Macrolides for better resolution of community-acquired pneumonia: A global meta-analysis of clinical outcomes with focus on microbial aetiology," International Journal of Antimicrobial Agents, vol. 62, no. 4, p. 106942, 2023. DOI: https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.ijantimicag.2023.106942
[12] B. L. Anh, P. T. T. Liên, T. T. Nguyệt, N. G. P. Khánh, và N. Thắng, " Nghiên cứu tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị ngoại trú ở một Bệnh viện tại Thành phố Cần Thơ," Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, Số. 30, tr. 29-36, 2020.
[13] A. Qaddoura, M. Leitch, J. Y Kung, …, and W. Sligl, "Macrolide Therapy in Critically Ill Patients with Community-Acquired Pneumonia: Protocol for a Systematic Review and Meta-Analysis," 2025. DOI: https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-7844666/v1
[14] N. Đ. B. Trân và N. T. T. Thủy, "Phân tích tình hình kê đơn thuốc điều trị ngoại trú bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại Bệnh viện Chợ Rẫy năm 2023," Tạp Chí Khoa học Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, tr. 331-340, 2025. DOI: https://doi.org/https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHSK.2025.033
[15] L. T. Tâm và N. H. Thảo, "Khảo sát các vấn đề liên quan đến thuốc trên bệnh nhân điều trị ngoại trú tại một bệnh viện đa khoa thuộc thành phố Thủ Đức," Tạp chí Y học Việt Nam, Tập. 518, Số. 1, 2022. DOI: https://doi.org/https://doi.org/10.51298/vmj.v518i1.3361
[16] N. T. L. Nguyên, N. Thắng, N. V. Anh, N. T. B. Liên, N. T. T. Trinh, và L. L. Hằng, "Tương tác thuốc trong điều trị ngoại trú ở người cao tuổi và các yếu tố liên quan đến xuất hiện tương tác thuốc tại khoa cán bộ, Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu năm 2021 - 2022 " Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, Số. 52, tr. 159-165, 2022. DOI: https://doi.org/https://doi.org/10.58490/ctump.2022i52.292
Tải xuống
Tải file: 1
