Khảo sát độ dày bản xương mặt ngoài ống răng cửa của người Việt trên hình ảnh chụp cắt lớp vi tính chùm tia hình nón

Trần Điệu Linh; Lê Đức Lánh; Nguyễn Văn Lân; Trần Thị Phương Thảo

doi:10.59294/HIUJS2026068

Từ khóa:

ống răng cửa, bản xương mặt ngoài, CBCT

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Sự biến thiên hình thái ống răng cửa (ORC) thường quyết định tính khả thi của các thủ thuật implant ở vùng tiền hàm trên. Chụp cắt lớp vi tính chùm tia hình nón (CBCT) là một công cụ khảo sát quan trọng, cung cấp chi tiết về giải phẫu 3D để lập kế hoạch phẫu thuật hiệu quả. Mục tiêu: Khảo sát độ dày bản xương mặt ngoài ORC và mối liên quan với giới tính và hình thái ống trên hình ảnh CBCT ở người Việt trẻ.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả 120 hình ảnh CBCT của bệnh nhân từ 18 - 25 tuổi. Độ dày bản xương mặt ngoài (BBP) đo tại ba mức trên lát cắt đứng dọc theo Bornstein (2011). Hình dạng ORC được phân loại theo Thakur (2013). Dữ liệu được phân tích bằng SPSS 25.0 với mức ý nghĩa p < 0.05. Kết quả: Nam giới có độ dày bản xương mặt ngoài lớn hơn nữ giới tại cả ba mức đo (p < 0.001), với độ hiệu ứng lớn (Cohen's d > 1). Tại mức giữa chiều dài ống (BBP3), hình dạng ống liên quan có ý nghĩa thống kê đến độ dày xương (p < 0.001), trong đó dạng hình thoi có độ dày thấp nhất. Kết luận: Độ dày bản xương mặt ngoài ORC có sự khác biệt theo giới tính và hình thái ống. Kết quả cung cấp dữ liệu tham khảo quan trọng cho lập kế hoạch phẫu thuật vùng răng trước ở người Việt trẻ.

Abstract

Background: Morphological variations of the incisive canal (IC) often dictate the feasibility of implant procedures in the premaxillary region. Cone beam computed tomography (CBCT) serves as a critical diagnostic tool, providing detailed 3D anatomical insights for effective surgical planning. Objectives: To investigate the thickness of the buccal bone plate of the IC and its relationship with gender and canal morphology using CBCT imaging in young Vietnamese adults. Materials and methods: A cross-sectional descriptive study was conducted on 120 CBCT images of patients aged 18 - 25 years. The buccal bone plate thickness was measured at three levels on sagittal slices according to the classification of Bornstein (2011). The IC shapes were classified according to Thakur (2013). Data were analyzed using SPSS 25.0 with a significance level of p < 0.05. Results: Males exhibited greater buccal bone plate thickness than females at all three measurement levels (p < 0.001), with a large effect size (Cohen's d > 1). At the mid-level of the IC length (BBP3), the IC shape was significantly associated with bone thickness (p < 0.001), with the spindle shape showing the lowest thickness. Conclusions: The buccal bone plate thickness of the IC varies significantly by gender and canal morphology. These results provide important reference data for surgical implant planning in the anterior maxillary region for young Vietnamese adults.

Tài liệu tham khảo

[1] S. Lake, J. Iwanaga, S Kikuta and R S. Tubbs, “The incisive canal: A comprehensive review”, Cureus, Vol. 10, No. 7, pp. e3069, 2018. DOI: 10.7759/cureus.3069.

[2] A. Alkanderi, Y. AlSakka, T. Koticha and A. Fernández-Alonso, “Incidence of nasopalatine canal perforation in relation to virtual implant placement: A cone beam computed tomography study”, Clin Implant Dent Relat Res., Vol 22, No. 1, pp. 77-83, 2020. DOI: 10.1111/cid.12852.

[3] A. Fernández-Alonso, J. A. Suárez-Quintanilla, J. Muinelo-Lorenzo and M. M. Suárez-Cunqueiro, “Three-dimensional study of nasopalatine canal morphology: a descriptive retrospective analysis using cone-beam computed tomography”, Surg Radiol Anat., Vol. 36, No. 9, pp. 895-905, 2014. DOI:10.1007/s00276-014-1297-3.

[4] S. Hakbilen and G. Magat, “Evaluation of anatomical and morphological characteristics of the nasopalatine canal in a Turkish population by cone beam computed tomography”, Folia Morphol (Warsz)., Vol. 77, No. 3, pp. 527-535, 2018. DOI:10.5603/FM.a2018.0013.

[5] A. M. Alhumaidi, A. Okshah, M. M. Al Moaleem and H. Y. Abushamlah, “Sex and Population Variations in Nasopalatine Canal Dimensions: A CBCT-Based Systematic Review”, Med Sci Monit., 2024;30:e945949. Published 2024 Oct 16. DOI:10.12659/MSM.945949.

[6] A. R. Thakur, K. Burde, K. Guttal and V. G. Naikmasur, “Anatomy and morphology of the nasopalatine canal using cone-beam computed tomography”, Imaging Sci Dent., Vol. 43, No. 4, pp. 273-281, 2013. DOI:10.5624/isd.2013.43.4.273.

[7] M. M. Bornstein, R. Balsiger, P. Sendi and T. von Arx, “Morphology of the nasopalatine canal and dental implant surgery: a radiographic analysis of 100 consecutive patients using limited cone-beam computed tomography”, Clin Oral Implants Res., Vol. 22, No. 3, pp. 295-301, 2011. DOI:10.1111/j.1600- 0501.2010.02010.x.

[8] M. Panda, T. Shankar, A. Raut and S. Hota, “Cone beam computerized tomography evaluation of incisive canal and anterior maxillary bone thickness for placement of immediate implants”, J Indian Prosthodont Soc., Vol. 18, No. 4, pp. 356-363, 2018. DOI :10.4103/jips.jips_167_18.

[9] P. Milanovic, D. Selakovic, M. Vasiljevic and G. Rosic, “Morphological Characteristics of the Nasopalatine Canal and the Relationship with the Anterior Maxillary Bone-A Cone Beam Computed Tomography Study”, Diagnostics (Basel)., Vol. 11, No.5, pp. 915, 2021. DOI:10.3390/diagnostics11050915.

[10] D. Alasmari, “Morphometric Evaluation of Morphological Variations of the Nasopalatine Canal: A Retrospective Study Using Cone-beam Computed Tomography”, J Contemp Dent Pract., Vol. 24, No. 9, pp. 660-667, 2023. doi:10.5005/jpjournals-10024-3561.

[11] E. Chatzipetros, K. Tsiklakis, C. Donta and C. Angelopoulos,“Morphological Assessment of Nasopalatine Canal Using Cone Beam Computed Tomography: A Retrospective Study of 124 Consecutive Patients”, Diagnostics (Basel)., Vol. 13, No.10, pp. 1787, 2023. DOI:10.3390/diagnostics13101787.

[12] A. M. Alhumaidi, A. A. Aseri, M. M. M. Alahmari and M. M. A. Moaleem, “Morphological and Dimensional Analysis of the Nasopalatine Canal: Insights from Cone-Beam Computed Tomography Imaging in a Large Cohort”, Med Sci Monit., Vol. 30, pp. e944424, 2024. DOI:10.12659/MSM.944424.

[13] I. Ur Rehman, M. A. Anwar, I. Farheen and M. A. Baig, “Morphometric Analysis of the Incisive (Nasopalatine) Canal and Foramen: Clinical Implications for Anterior Maxillary Surgery”, Cureus., Vol. 17, No. 8, pp. e89573, 2025. DOI:10.7759/cureus.89573.

[14] P.T. H. Loan, T. T. Hiền, N. T. Nguyên, và P. Hưng, “Khảo sát đặc điểm ống mũi khẩu trên hình ảnh CBCT người Việt”, VMJ, Tập 550, Số 1, tháng 10 2025. DOI:10.51298/vmj.v550i1.14089.

[15] M. Firincioglulari and K. Orhan, “Morphological Variations of the Nasopalatine Canal in the North Cyprus Population: A Cone Beam Computed Tomography Study”, Med Sci Monit., Vol. 30, pp. e944868, 2024. DOI:10.12659/MSM.944868.