ĐỊNH DANH PHÂN TỬ LOÀI ĐẬU BIẾC (Clitoria ternatea L.) TẠI TỈNH CÀ MAU BẰNG MÃ VẠCH DNA

Nguyễn Lê Tuyết Dung; Lâm Thị Ngọc Giàu; Nguyễn Hồng Nhung

doi:10.59294/HIUJS.KHD.2026.003

Từ khóa:

Clitoria ternatea L., mã vạch DNA, gen rbcL

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Đậu biếc (Clitoria ternatea L.) là loài thực vật thuộc họ Fabaceae có giá trị trong lĩnh vực dược liệu và thực phẩm nhờ chứa nhiều hợp chất sinh học. Việc định danh chính xác loài có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu và khai thác nguồn nguyên liệu dược liệu. Mục tiêu: Định danh phân tử, đánh giá tính ổn định di truyền của loài Đậu biếc thu hái tại ba vùng sinh thái đặc trưng (nước ngọt, nước lợ và nước mặn) tại tỉnh Cà Mau. Phương pháp nghiên cứu: Mẫu cây được thu tại ba vùng sinh thái gồm nước ngọt, nước lợ và nước mặn. DNA tổng số được ly trích từ lá non bằng phương pháp CTAB, khuếch đại đoạn gen lục lạp rbcL bằng PCR và giải trình tự theo phương pháp Sanger. Trình tự thu được được so sánh với cơ sở dữ liệu GenBank bằng công cụ BLAST. Kết quả: DNA tổng số thu được có chất lượng tốt và phản ứng PCR khuếch đại thành công đoạn gen rbcL khoảng 600 bp. Phân tích BLAST cho thấy các trình tự có độ tương đồng 100% với loài Clitoria ternatea trên GenBank. Kết luận: Gen rbcL là marker phân tử hiệu quả trong việc hỗ trợ định danh loài Clitoria ternatea tại các vùng sinh thái khác nhau ở tỉnh Cà Mau.

Abstract

Background: Butterfly pea (Clitoria ternatea L.) is a plant species belonging to the Fabaceae family with significant value in medicinal and food applications due to its various bioactive compounds. Accurate species identification is important for research and the sustainable utilization of plant resources. Objective: To perform molecular identification and assess the genetic stability of Clitoria ternatea collected from three representative ecological zones (freshwater, brackish water, and saltwater) in Ca Mau province. Methods: Plant samples were collected from three ecological zones including freshwater, brackish water, and saltwater. Total genomic DNA was extracted from young leaves using the CTAB method. The chloroplast rbcL gene was amplified by PCR and sequenced using the Sanger method. The obtained sequences were compared with reference sequences in the GenBank database using the BLAST tool. Results: High-quality genomic DNA was successfully extracted, and PCR amplification produced an rbcL fragment of approximately 600 bp. BLAST analysis showed that the obtained sequences shared 100% similarity with Clitoria ternatea sequences available in GenBank. Conclusion: The rbcL gene is an effective molecular marker for supporting the identification of Clitoria ternatea from different ecological zones in Ca Mau province.

Tài liệu tham khảo

[1] V. V. Chi, Từ điển cây thuốc Việt Nam. Hà Nội, Việt Nam: Nhà xuất bản Y học, pp. 883-885, 2012.

[2] M. R. Arya, S. Beevy, and M. Dan, “Pharmacological and phytochemical studies on Clitoria ternatea L.- A review,” International Journal of Botany Studies, vol. 7, no. 1, pp. 462-471, 2022.

[3] L. H. H. Ha, N. T. Nhut, N. T. H. Yen, T. H. Q. Huy, N. T. Dat, N. P. T. Nha, et al., “Đặc điểm thực vật của cây Đậu biếc (Clitoria ternatea L., Fabaceae),” Journal of Science and Technology - Binh Duong University, vol. 6, no. 1, 2023.

[4] L.T. N. Giau, N. T. T. Thuy, and H.A. Duy, “Đặc điểm thực vật học và tác dụng kháng oxy hóa in vitro của hoa Đậu biếc (Clitoria ternatea L., Fabaceae) tại Bạc Liêu,” Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, vol. 11, no. 2, pp. 98-105, 2022.

[5] N.Q. Thang, P.T. Trang, L.T. Ngoan, P. T. T. Binh, H. T. N. Y, T. T. T. Anh, et al., “Bước đầu xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho dược liệu hoa Đậu biếc (Clitoria ternatea L., Fabaceae) được thu hái tại Cần Thơ,” Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, no. 39, 2021.

[6] R. A. Levin, W. L. Wagner, P. C. Hoch, M. Nepokroeff, J. C. Pires, E. A. Zimmer, and K. J. Sytsma, “Family-level relationships of Onagraceae based on chloroplast rbcL and ndhF data,” American Journal of Botany, vol. 90, no. 1, pp. 107-115, 2003, doi: 10.3732/ajb.90.1.107.

[7] A. J. Fazekas, K. S. Burgess, P. R. Kesanakurti, S. W. Graham, S. G. Newmaster, B. C. Husband, D. M. Percy, M. Hajibabaei, and S. C. H. Barrett, “Multiple multilocus DNA barcodes from the plastid genome discriminate plant species equally well,” PLoS ONE, vol. 3, no. 7, Art. no. e2802, 2008, doi: 10.1371/journal.pone.0002802.

DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0002802

[8] J. J. Doyle and J. L. Doyle, “Isolation of plant DNA from fresh tissue,” Focus, vol. 12, pp. 13-15, 1990.

[9] F. Sanger, S. Nicklen, and A. R. Coulson, “DNA sequencing with chain-terminating inhibitors,” Proceedings of the National Academy of Sciences, vol. 74, no. 12, pp. 5463-5467, 1977, doi: 10.1073/pnas.74.12.5463.

DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.74.12.5463

[10] S. Kumar, G. Stecher, M. Suleski, M. Sanderford, S. Sharma, and K. Tamura, “Molecular Evolutionary Genetics Analysis version 12 for adaptive and green computing,” Molecular Biology and Evolution, vol. 41, no. 12, Art. no. msae263, 2024, doi: 10.1093/molbev/msae263.

[11] S. Dhall, A. Subhadarshinee, and L. Acharya, “DNA barcode based cultivar authentication in Clitoria ternatea L. using rpoB and rbcL conserved regions,” Plant Science Today, vol. 12, no. 2, pp. 1-9, 2025, doi: 10.14719/pst.4403.

[12] S. Nath, J. T. VanSlambrouck, and J. W. Yao, “DNA barcoding of terrestrial invasive plant species in Southwest Michigan,” Plant Direct, vol. 8, no. 6, Art. no. e615, 2024, doi: 10.1002/pld3.615.

[13] L. H. Tnah, S. L. Lee, C. T. Lee, K. K. S. Ng, C. H. Ng, and N. Zawiah, “DNA barcode identification of cultivated and wild tropical fruit species,” 3 Biotech, vol. 14, no. 1, Art. no. 7, 2024, doi: 10.1007/s13205-023-03848-w.