Rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 khám và điều trị ngoại trú tại Bệnh viện An Bình

Nguyễn Chí Thanh; Lê Phan Vi Na; Vũ Thị Hải Yến; Nguyễn Thị Tuyết Lan; Phan Nguyễn Anh Thư

doi:10.59294/HIUJS2026051

Từ khóa:

ĐTĐ tuýp 2, rối loạn lipid máu, Bệnh viện An Bình

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Rối loạn lipid (RLLP) máu là yếu tố nguy cơ chính gây xơ vữa động mạch và các biến chứng tim mạch nguy hiểm ở bệnh nhân đái tháo đường (ĐTĐ) tuýp 2. Mục tiêu: Xác định tỷ lệ RLLP máu và mối quan hệ với một số yếu tố liên quan (tuổi, giới, huyết áp, glucose, HbA1c) của bệnh nhân ĐTĐ tuýp 2. Đối tượng và Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên dữ liệu phân tích xét nghiệm từ 350 mẫu máu của bệnh nhân ĐTĐ tuýp 2 ngoại trú tại Bệnh viện An Bình (từ tháng 12/2025 - tháng 02/2026). Kết quả: Tỉ lệ RLLP máu chung của nghiên cứu là 69.4%, trong đó rối loạn tăng triglycerid chiếm 56.3%, giảm HDL-C là 21.4%, tăng LDL-C là 19.1% và tăng cholesterol toàn phần là 15.1%. Tỷ lệ RLLP máu 1 thành phần là 39.4%, 2 thành phần là 18.6%, 3 thành phần là 10.3%, cả 4 thành phần là 1.1%; Ghi nhận có mối liên quan giữa RLLP máu với tình trạng tăng huyết áp và chỉ số HbA1c (với p < 0.05). Kết luận: Bệnh nhân ĐTĐ tuýp 2 ngoại trú tại bệnh viện An Bình có tỷ lệ RLLP máu 1 thành phần là 39.4% (tăng triglycerid chủ yếu); dạng rối loạn kết hợp (từ 2 thành phần trở lên) là 30%. Việc kiểm soát huyết áp và HbA1c là chiến lược then chốt trong quản lý tình trạng RLLP máu trên bệnh nhân ĐTĐ tuýp 2.

Abstract

Background: Dyslipidemia is a major risk factor for atherosclerosis and severe cardiovascular complications in patients with type 2 diabetes mellitus (T2DM). Objectives: To determine the prevalence of dyslipidemia and its association with related factors (age, gender, blood pressure, glucose, and HbA1c) in T2DM patients. Materials and methods: A cross-sectional descriptive study was conducted using laboratory analytical data from 350 blood samples collected from T2DM outpatients at An Binh Hospital (between December 2025 and February 2026). Results: The overall prevalence of dyslipidemia was 69.4%. Specific lipid abnormalities included: hypertriglyceridemia (56.3%), low HDL-C (21.4%), high LDL-C (19.1%), and hypercholesterolemia (15.1%). Single-component dyslipidemia accounted for 39.4%, while combined dyslipidemia (2, 3, and 4 components) occurred in 18.6%, 10.3%, and 1.1% of cases, respectively. Significant statistical associations were observed between dyslipidemia and both hypertension and HbA1c levels (p < 0.05). Conclusions: T2DM outpatients at An Binh Hospital have a prevalence of 39.4% with single-component dyslipidemia (mainly hypertriglyceridemia); combined dyslipidemia (≥ 2 components) is 30%. Controlling blood pressure and HbA1c levels is a key strategy in managing dyslipidemia in patients with type 2 diabetes.

Tài liệu tham khảo

[1] International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas, 11th edn. Brussels, Belgium: 2025.

[2] The Lancet. “Diabetes: a defining disease of the 21st century”. Lancet. 401(10394):2087; 2023.

[3] Zadoorian A., Du X. and Yang H. “Lipid droplet biogenesis and functions in health and disease”. Nat Rev Endocrinol. 19(8):443-459; 2023.

[4] Bộ Y tế Việt Nam. Quyết định 5481 QĐ/BYT: Quyết định về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường type 2”, 2020.

[5] Bộ Y tế Việt Nam. Quyết định số 3879/QĐ-BYT về việc ban hành tài liệu “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh nội tiết - chuyển hóa”, 2014.

[6] T. T. Phấn, T. P. Dung, T. V. Trự, , … T. H. Du, P. T. T. Trang và Đ.T. Hưng. “Rối loạn lipid máu và một số yếu tố nguy cơ ở người bệnh đái tháo đường type 2 đang điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế Phủ Lý”. Tạp chí Y học Việt Nam. 545(2), 2024.

[7] N. V. Tuấn và P. T. H. Linh. “Rối loạn lipid máu và nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân đái tháo đường type 2”, Tạp Chí y học Việt Nam. 513(1): 146 - 50, 2022.

[8] N. M. Huyền và N. T. M. Hòa, “Tình trạng rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 đang điều trị tại bệnh viện đa khoa tỉnh Trà Vinh”, Tạp Chí Y học Việt Nam. Tập 538, số 2, 2024. DOI: 10.51298/vmj.v538i2.9426.

[9] L. Đ. Tuân, P. T. Lan, N. T. P. Nga, …, D. H. Hoàng, N. V. Mạnh, H. C. Hưng. “Khảo sát rối loạn lipid máu và mối liên quan với glucose, HbA1c ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2 tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Thái Bình”. Tạp chí Y Dược học Thái Bình. Số 1, tr. 37-40. 2021.

[10] Mehta R.K., Koirala P., Mallick R.L., Parajuli S. and Jha R. Dyslipidemia in patients with type 2 diabetes mellitus in a tertiary care centre: a descriptive crosssectional study. JNMA: Journal of the Nepal Medical Association, 59(236), p.305; 2021.

[11] Abdissa D. and Hirpa D. “Dyslipidemia and its associated factors among adult diabetes outpatients in West Shewa zone public hospitals, Ethiopia”. BMC Cardiovascular Disorders, 22(1), p.39; 2022.

[12] Hyassat D., Al-Saeksaek S., Naji D., … Abujbara M., El-Khateeb M. and Ajlouni K. “Dyslipidemia among patients with type 2 diabetes in Jordan: prevalence, pattern, and associated factors”. Frontiers in Public Health, 10, p.1002466; 2022.

[13] Dheeraj K., Ruchi K., and Kunal J., “Atherogenic Diabetic Dyslipidemia”, Asian J. Res. Rep. Endocrinol., vol. 5, no. 1, pp. 158-163, Sep. 2022.

[14]. B. T. Giang, C. T. Hường và N. T. P. Thảo. “Phân tầng nguy cơ tim mạch do rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang”. Tạp chí Y học Việt Nam, tập 542, số 1, tr. 272-275, 2024.