PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM SỬ DỤNG KHÁNG SINH VÀ TƯƠNG TÁC THUỐC TRÊN BỆNH NHÂN HIV/AIDS ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN NHÂN ÁI

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Bệnh nhân HIV/AIDS điều trị nội trú thường phải phối hợp thuốc kháng retrovirus (ARV) với kháng sinh để xử trí các nhiễm trùng cơ hội, làm gia tăng nguy cơ tương tác thuốc và biến cố bất lợi. Mục tiêu: Mô tả tình hình sử dụng kháng sinh và xác định tỷ lệ, đặc điểm, cơ chế cũng như một số yếu tố liên quan đến tương tác thuốc ở bệnh nhân HIV/AIDS nội trú tại Bệnh viện Nhân Ái. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 240 hồ sơ bệnh án nội trú của bệnh nhân HIV/AIDS có sử dụng kháng sinh trong thời gian từ 01/01/2025 đến 30/6/2025. Tương tác thuốc được rà soát bằng Stockley’s Drug Interactions, Drugs.com, Medscape Multi-Drug Interaction Checker và Micromedex. Kết quả: Phần lớn bệnh nhân nhập viện ở giai đoạn lâm sàng 2-4, được điều trị bằng phác đồ ARV 3 thuốc và 70.0% hồ sơ bệnh án ghi nhận từ 5 thuốc trở lên. Nhóm kháng sinh được sử dụng nhiều nhất là aminoglycosid (16.7%), carbapenem (14.6%) và cephalosporin (12.5%). Có 93.8% hồ sơ bệnh án xuất hiện ít nhất một cặp tương tác giữa kháng sinh và thuốc ARV; tương tác dược động học chiếm ưu thế (83.4%), chủ yếu ở mức thay đổi chuyển hóa thuốc. Các cặp cần lưu ý gồm rifampicin - efavirenz/nevirapine và tenofovir - amikacin/vancomycin/ceftriaxone. Nguy cơ tương tác cao hơn ở nhóm tuổi ≥ 50, BMI ≥ 23 kg/m², thời gian nhiễm HIV ≥ 5 năm, có ≥ 2 bệnh đi kèm và sử dụng ≥ 3 thuốc ARV (p < 0.05). Kết luận: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực hành giúp chuẩn hóa rà soát tương tác thuốc, lựa chọn kháng sinh hợp lý và tăng cường theo dõi chức năng gan - thận cho bệnh nhân HIV/AIDS nội trú tại bệnh viện chuyên sâu.

Abstract

Background: Hospitalized patients with HIV/AIDS often require combined antiretroviral therapy and antibiotics for opportunistic infections, which increases the risk of clinically relevant drug-drug interactions. Objectives: To describe antibiotic utilization and to determine the prevalence, patterns, mechanisms, and associated factors of drug-drug interactions among hospitalized patients with HIV/AIDS at Nhan Ai Hospital. Methods: A cross-sectional descriptive study was conducted on 240 inpatient medical records of HIV/AIDS patients receiving antibiotics from January 1, 2025 to June 30, 2025. Drug-drug interactions were screened using Stockley’s Drug Interactions, Drugs.com, Medscape Multi-Drug Interaction Checker, and Micromedex. Results: Most patients were hospitalized at clinical stages 2-4, received a three-drug ARV regimen, and 70.0% of records documented at least five medications. The most frequently used antibiotic groups were aminoglycosides (16.7%), carbapenems (14.6%), and cephalosporins (12.5%). At least one antibiotic-ARV interaction pair was identified in 93.8% of medical records; pharmacokinetic interactions predominated (83.4%). Key interaction pairs included rifampicin - efavirenz/nevirapine and tenofovir - amikacin/vancomycin/ceftriaxone. Interaction risk was significantly higher in patients aged ≥ 50 years, BMI ≥ 23 kg/m², HIV duration ≥ 5 years, at least two comorbidities, and the use of ≥ 3 ARV drugs (p < 0.05). Conclusion: These findings support routine drug-interaction screening, rational antibiotic selection, and closer liver-kidney monitoring in hospitalized patients with HIV/AIDS, while emphasizing the role of clinical pharmacists in safer prescribing.