TÌNH HÌNH SỬ DỤNG THUỐC CHỐNG HUYẾT KHỐI ĐIỀU TRỊ XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH Ở NGƯỜI BỆNH CAO TUỔI TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN GIA ĐỊNH

Nguyễn Lê Oanh Tuyền; Phạm Hồng Thắm; Nguyễn Thị Thu Hương

doi:10.59294/HIUJS.KHD.2026.018

Từ khóa:

người bệnh cao tuổi, sử dụng thuốc hợp lý, thuốc chống huyết khối, tương tác thuốc

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Thuốc chống huyết khối đóng vai trò trụ cột trong dự phòng và điều trị các biến cố do xơ vữa động mạch. Việc sử dụng hợp lý các thuốc này ở người bệnh cao tuổi cần được quan tâm do nguy cơ tương tác thuốc và biến cố xuất huyết. Mục tiêu: (1) Xác định tỷ lệ sử dụng các thuốc chống huyết khối trong điều trị xơ vữa động mạch ở người bệnh cao tuổi tại Bệnh viện Nhân Dân Gia Định; (2) Xác định tỷ lệ thuốc chống huyết khối được sử dụng hợp lý và đánh giá tương tác thuốc. Đối tượng và phương pháp: Thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu trên đơn thuốc điều trị ngoại trú của người bệnh cao tuổi từ 01/9/2024 - 31/3/2025. Kết quả: Người bệnh 60 - 70 tuổi chiếm 70.5% và đa số là nam giới (70.0%). Phác đồ đơn trị liệu chiếm 91.5%. Thuốc chống kết tập tiểu cầu được sử dụng là clopidogrel (77.0%), aspirin (14.7%), ticagrelor (1.1%), phối hợp aspirin và clopidogrel (6.4%). Thuốc chống đông rivaroxaban và acenocoumarol là 0.6% và 0.2%. Tỷ lệ sử dụng thuốc hợp lý với tiêu chí lựa chọn thuốc (52.1%), đúng chỉ định (99.6%), chống chỉ định (99.4%), liều dùng (99.4%), tần suất dùng (72.8%), cách dùng thuốc (96.6%). Tương tác thuốc với mức độ nặng theo Drugs.com là 49.9% và với mức độ nghiêm trọng theo Medscape là 17.4%. Kết luận: Việc kê đơn thuốc chống huyết khối nhìn chung tuân thủ các khuyến cáo hiện hành, song vẫn cần được tối ưu hóa về lựa chọn thuốc, tần suất dùng và quản lý tương tác thuốc.

Abstract

Background: Antithrombotic drugs play a pivotal role in the prevention and treatment of atherosclerotic events. The rational use of these agents in elderly patients requires careful consideration due to the risks of drug interactions and bleeding complications. Objectives: (1) To determine the prevalence of antithrombotic drug use for atherosclerosis treatment in elderly patients at Nhan Dan Gia Dinh Hospital; (2) To evaluate the rate of rational antithrombotic use and assess drug-drug interactions. Methods: A retrospective cross-sectional descriptive study was conducted on outpatient prescriptions for elderly patients from September 1, 2024, to March 31, 2025. Results: Patients aged 60 - 70 accounted for 70.5%, with a male predominance (70.0%). Monotherapy regimens accounted for 91.5%. Antiplatelet agents used included clopidogrel (77.0%), aspirin (14.7%), ticagrelor (1.1%), and a combination of aspirin and clopidogrel (6.4%). Anticoagulants, specifically rivaroxaban and acenocoumarol, accounted for 0.6% and 0.2%, respectively. The rates of rational use were: drug selection (52.1%), indications (99.6%), contraindications (99.4%), dosage (99.4%), frequency of administration (72.8%), and administration method (96.6%). High-severity drug interactions were 49.9% according to Drugs.com and 17.4% (serious/major) according to Medscape. Conclusion: Antithrombotic prescribing generally adhered to current recommendations; however, optimization is still needed regarding drug selection, frequency of administration, and management of drug interactions.

Tài liệu tham khảo

[1] N. I. Health, “Atherosclerosis”, 2022. [Online]. Availabe: https://www.nhlbi.nih.gov/health/atherosclerosis [Accessed 22/7/2025].

[2] S. S. Virani, C. A. Alonso, H. J. Aparicio, et al., "Heart Disease and Stroke Statistics - 2021 Update: A Report From the American Heart Association", Circulation, Vol. 148, No. 8, pp. 254-743, 2021.

[3] Cổng Thông tin điện tử Bộ Y tế, “Xu hướng tử vong do bệnh tim mạch đang ngày càng tăng tại Việt Nam”, https://moh.gov.vn/tin-tong-hop/, 16/12/2022. Ngày truy cập: 24/6/2025.

[4] Bộ Y tế, Quyết định số 5332/QĐ-BYT ngày 23/12/2020 ban hành Thực hành chẩn đoán và điều trị bệnh mạch vành, 2020.

[5] Hội Tim mạch học Việt Nam, “Khuyến cáo về dự phòng bệnh lý tim mạch trong thực hiện lâm sàng”, 2022.

[6] Hội Tim mạch học Việt Nam, “Khuyến cáo về chẩn đoán, điều trị và dự phòng thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch”, 2022.

[7] N. N. Khôi, N. T. M. Hoàng, L. N. A. Pha, "Khảo sát việc sử dụng thuốc chống kết tập tiểu cầu và thuốc chống đông trên bệnh nhân nhồi máu não tại Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ", Tạp chí Y học Việt Nam, Tập 497, Số 2, tr. 65-69, 2020.

[8] L. T. B. Năm và P. T. Suôl, "Sử dụng thuốc chống đông và chống ngưng tập tiểu cầu trên bệnh nhân nhồi máu não năm 2020", Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, Số 41, tr. 76-82, 2021.

[9] N. Đ. Hiển, P. N. Ngà, N. T. N. Vân và V. T. Khang, "Tình hình sử dụng thuốc chống kết tập tiểu cầu trong điều trị bệnh nhồi máu cơ tim cấp tại Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ năm 2021", Tạp chí Y học Việt Nam, Tập 513, Số 2, tr. 225-229, 2022.

DOI: https://doi.org/10.51298/vmj.v513i2.2476

[10] M. P. Bonaca, R. M. Bauersachs, S. S. Anand, et al., "Rivaroxaban in peripheral artery disease after revascularization", New England Journal of Medicine, Vol. 382, No. 21, pp. 1994-2004, 2020.

[11] S. C. Johnston, J. D. Easton, M. Farrant, et al., "Clopidogrel and Aspirin in Acute Ischemic Stroke and High-Risk TIA", New England Journal of Medicine, Vol. 379, No. 3, pp. 215-225, 2018.

[12] P. M. Hùng, “Lâm sàng Tim mạch học”, Nhà xuất bản Y học Hà Nội, 2019.

[13] G. Passacquale, P. Sharma, D. Perera and A. Ferro, "Antiplatelet therapy in cardiovascular disease: Current status and future directions", British Journal of Clinical Pharmacology, Vol. 88, No. 6, pp. 2686-2699, 2022.

[14] C. Vrints, F. Andreotti, K. C. Koskinas, et al., “2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes”, European Heart Journal, Vol. 45, No. 36, pp. 3415-537, 2024.

[15] A. V. Poznyak, N. K. Sadykhov, A. G. Kartuesov, et al., "Hypertension as a risk factor for atherosclerosis: Cardiovascular risk assessment", Frontiers in cardiovascular medicine, Vol. 9, pp. 959285, 2022.

[16] F. Mach, K. C. Koskinas, J. E. R. van Lennep, et al., “2025 Focused Update of the 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias”, Artheroslerosis, Vol. 409120479, 2025.

[17] S. Wilkes, K. van de Wiel, K. Mulder, H. van Ballegooijen, R. Zaal, H. van der Kuy, “Concomitant use of clopidogrel and proton pump inhibitors: A retrospective analysis of prescription behavior”, British Journal of Clinical Pharmacology, Vol. 91, pp. 1739-1748, 2025.

DOI: https://doi.org/10.1111/bcp.16402

[18] H. Gao, J. Han, G. Li, W. Zhang, “Effects of rosuvastatin combined with clopidogrel bisulfate on blood lipids, cardiac function and inflammatory factor levels in elderly patients with coronary heart disease”, American Journal of Translational Research, Vol. 14, No. 2, pp. 1297-1304, 2022.