Bước đầu xác định tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh danh y học cổ truyền trên bệnh nhân viêm mũi dị ứng

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Chẩn đoán viêm mũi dị ứng (VMDƯ) theo Y học cổ truyền (YHCT) hiện chủ yếu mang tính định tính, các hội chứng dễ chồng lấp và thiếu tiêu chí chuẩn hóa. Việc thiếu các chỉ số chẩn đoán định lượng làm giảm tính thống nhất, khách quan trong thực hành lâm sàng. Mục tiêu: Xây dựng tiêu chuẩn chẩn đoán các bệnh danh YHCT trên bệnh nhân VMDƯ dựa trên tổng hợp y văn và phân tích dữ liệu lâm sàng. Phương pháp: Nghiên cứu thực hiện qua 2 giai đoạn: (1) Phân tích y văn YHCT xác định các bệnh danh và bộ triệu chứng tương ứng; (2) Nghiên cứu cắt ngang trên 130 bệnh nhân VMDƯ tại Bệnh viện Thống Nhất. Dữ liệu lâm sàng phân tích bằng mô hình cây tiềm ẩn (LTM), kết hợp chỉ số thông tin tương hỗ tích lũy (CMI > 95%) nhằm sàng lọc biến nhiễu và xác định cấu trúc hội chứng. Kết quả: Tổng hợp y văn xác định 5 bệnh danh YHCT có tần suất ≥ 30%: Phong hàn phạm Phế, Phế khí hư, Phế Tỳ khí hư, Thận dương hư, Phong nhiệt phạm Phế. Từ 39 triệu chứng ban đầu, LTM chọn lọc 18 triệu chứng có giá trị phân biệt cao, gợi ý sự hiện diện của 5 bệnh danh trên lâm sàng với tỷ lệ từ 17.6% đến 90.8%. Kết luận: Xác định được 5 bệnh danh YHCT đặc trưng ở bệnh nhân VMDƯ.

Abstract

Background: The diagnosis of allergic rhinitis (AR) in Traditional Medicine (TM) is currently primarily qualitative, with frequently overlapping syndromes and a lack of standardized criteria. The absence of quantitative diagnostic indicators compromises consistency and objectivity in clinical practice. Objectives: To develop diagnostic criteria for Traditional Medicine syndromes in allergic rhinitis based on literature review and clinical investigation. Materials and method: The study was conducted in two phases: (1) An analysis of TM literature to identify syndromes and their corresponding symptom sets; and (2) A cross-sectional study of 130 AR patients at Thong Nhat Hospital. Clinical data were analyzed using a Latent Tree Model (LTM) combined with the cumulative mutual information criterion (CMI > 95%) to filter confounding variables and determine the syndrome structures Results: Literature synthesis identified five traditional medicine syndromes with a frequency of ≥30%: Wind-cold invading the Lung, Lung qi deficiency, Lung-Spleen qi deficiency, Kidney yang deficiency, and Wind-heat invading the Lung. From the initial 39 symptoms, latent tree model (LTM) analysis selected 18 symptoms with high discriminative value, suggesting the presence of these five syndromes in clinical practice, with prevalence ranging from 17.6% to 90.8%. Conclusion: Five characteristic TM syndromes in patients with allergic rhinitis were identified, and preliminary quantitative diagnostic criteria were developed.