Các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức về đạo đức nghề nghiệp của sinh viên kế toán

Võ Phạm Đan Trinh; Nguyễn Hoàng Yến; Nguyễn Bảo Yến; Huỳnh Thị Bé Tư; Ngô Thị Ngọc Ánh; Lê Thị Bảo Như

doi:10.59294/HIUJS2026039

Từ khóa:

Kế toán, sinh viên, nhận thức đạo đức, Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

Bài báo xem xét đến các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức về đạo đức kế toán của sinh viên kế toán tại các trường đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM). Bằng cách khảo sát 104 sinh viên ngành kế toán các trường đại học trên địa bàn TP.HCM và hồi quy bằng phần mềm SPSS, kết quả nghiên cứu cho thấy quy định pháp luật là nhân tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến nhận thức đạo đức của sinh viên, góp phần đáng kể trong việc hình thành hành vi đạo đức của sinh viên. Tiếp theo là nhân tố đặc điểm cá nhân và nhân tố chương trình giáo dục, còn nhân tố văn hóa xã hội hầu như không tác động đến nhận thức của sinh viên kế toán ở địa bàn này. Dựa trên các kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức về đạo đức kế toán của sinh viên kế toán tại các trường đại học trên địa bàn TP.HCM.

Abstract

This study examines the factors influencing accounting ethics awareness among accounting students at universities in Ho Chi Minh City. Based on a survey of 104 accounting students and regression analysis conducted using SPSS, the findings indicate that legal regulations constitute the most influential factor affecting students' ethical awareness, making a substantial contribution to the formation of ethical behavior. Personal characteristics and educational programs are found to have a moderate impact, whereas socio-cultural factors appear to exert little to no influence on accounting students' ethical awareness in this context. Based on these findings, the study proposes several recommendations to enhance accounting ethics awareness among accounting students at universities in Ho Chi Minh City.

Tài liệu tham khảo

[1] P. Metis, “The Anatomy of Fraud - Insights from the 2020 ACFE Global Study on Occupational Fraud,” Prager Metis, 2020. [Online]. Available: https://pragermetis.com/insights/anatomy-fraudinsights-2020-acfe-global-study-occupational-fraud/.

[2] P. T. Dịu, T. H. Anh, H. T. Hằng, N. T. T. Mai, & N. T. Tiên, “Tác động của việc giảng dạy chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán - kiểm toán đến khả năng ra quyết định mang tính đạo đức của sinh viên,” FTU Working Paper Series, vol. 1, no. 1, pp. 1-10, 2025. [Online]. Available: https://fwps.ftu.edu.vn/2025/03/09/tacdong-cua-viec-giang-day-chuan-muc-dao-duc-nghenghiep-ke-toan-kiem-toan-den-kha-nang-ra-quyetdinh-mang-tinh-dao-duc-cua-sinh-vien/.

[3] T. Phước, P. T. K. Ánh, & P. T. M. Phương, “Các nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp người làm kế toán kiểm toán - Nghiên cứu thực nghiệm tại TP.HCM,” Tạp chí Tài chính & Kế toán, vol. 10, no. 3, pp. 45-60, 2022.

[4] N. T. N. Lan, & Đ. T. B. Phượng, “Các nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp kế toán trong các công ty xây lắp trên địa bàn thành phố Hà Nội,” Tạp chí Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, vol. 60, no. 11, pp. 289-300, 2024. [5] N. V. Hải, D. V. Minh, T. T. M. Dung, T. V. Thanh, & N. T. Sơn, “Các nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp của nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai,” Tạp chí Kinh tế và Dự báo, 2024 https://kinhtevadubao.vn/cacnhan-to-anh-huong-den-dao-duc-nghe-nghiep-cuanhan-vien-ke-toan-tai-cac-doanh-nghiep-nho-vavua-tren-dia-ban-tinh-dong-nai-30329.html.

DOI: https://doi.org/10.57001/huih5804.2024.401

[6] N. N. Giàu, “Nâng cao nhận thức đạo đức nghề nghiệp của sinh viên ngành kế toán trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0: Nghiên cứu điển hình tại trường đại học Thủ Dầu Một,” Tạp chí Kinh tế & Quản trị kinh doanh, vol. 18, pp. 17-26, 2021.

[7] L. P. N. Hiền, P. T. N. Anh, & V. T. T. Anh, “Các nhân tố ảnh hưởng đến nhận thức về đạo đức nghề nghiệp của sinh viên ngành kế toán, Trường Đại học Kiên Giang,” Tạp chí Quản lý Nhà nước, 2023, https://www.quanlynhanuoc.vn/2023/12/21/cacnhan-to-anh-huong-den-nhan-thuc-ve-dao-ducnghe-nghiep-cua-sinh-vien-nganh-ke-toan-truongdai-hoc-kien-giang/.

[8] L. Kohlberg, “Stage and sequence: The cognitivedevelopmental approach to socialization,” Handbook of Socialization Theory and Research. Chicago, IL: Rand McNally, 1969.

[9] N. T. M. Hằng, “Các đặc điểm cá nhân và ý nghĩa của chúng trong quá trình xã hội hoá của trẻ em,” Tạp chí Tâm lý học (Journal of Psychology), vol. 12, no. 4, pp. 34-40, 2005. [Online]. Available: http://vjol.info.vn/index.php/TLH/article/downloa d/7656/7166/.

[10] J. Cohen, L. Pant, & D. Sharp, “Cultural and socioeconomic constraints on international codes of ethics: Lessons from accounting,” Journal of Business Ethics, vol. 11, no. 9, pp. 687-700, 1992.

[11] Quốc hội, Luật Kế toán, Luật số 88/2015/QH13, ban hành ngày 20-11-2015. [Online]. Available: https://vanban.chinhphu.vn/default.aspx?pageid= 27160&docid=183198.

[12] Bộ Tài chính, Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán, Ban hành kèm theo Thông tư số 70/2015/TT-BTC ngày 08-5-2015. [Online]. Available: https://vbpq.mof.gov.vn/DKC.FileManagement/File Storage/File/18645.

[13] M. O'Fallon, & K. Butterfield, “A review of the empirical ethical decision-making literature: 1996- 2003,” Journal of Business Ethics, vol. 59, pp. 375- 413, 2005.

[14] S. D. Hunt, & S. Vitell, “A general theory of marketing ethics,” Journal of Macromarketing, vol. 6, pp. 5-16, 1986.

[15] R. M. Onumah, S. N. Y. Simpson, & A. Kwarteng, “The effects of ethics education interventions on ethical attitudes of professional accountants: Evidence from Ghana,” Accounting Education, 2021.

[16] I.E. Ebaid, "Ethics and accounting education: does teaching stand-alone religious courses affect accounting students' ethical decisions?," Society and Business Review, vol. 17, no. 3, pp. 354-372, 2022, doi: https://doi.org/10.1108/SBR-07-2021-0102.

DOI: https://doi.org/10.1108/SBR-07-2021-0102

[17] P. O. Okougbo, E. N. Okike, & A. Alao, Accounting ethics education and the ethical awareness of undergraduates: an experimental study,” Accounting Education, vol. 30, no. 3, pp. 258-276, 2021, https://doi.org/10.1080/09639284.2021.1888135.

DOI: https://doi.org/10.1080/09639284.2021.1888135

[18] M. S. Hermawan, & K. Kokthunarina, “Factors influencing accounting students' perception of accounting ethics: An empirical study in Indonesia,” Jurnal Akuntansi dan Bisnis, vol 18, no. 2, pp. 88 - 97, 2018.

DOI: https://doi.org/10.20961/jab.v18i2.225

[19] Alleyne, P., D. Weekes-Marshall, S. Estwick and R. Chaderton, "Factors Influencing Ethical Intensions Among Future Accounting Professionals in the Caribbean", Journal of Academic Ethics, vol. 12, no. 2, pp. 129-144, 2014.

DOI: https://doi.org/10.1007/s10805-014-9203-5

[20] Hair, J., Anderson, R., Tatham, P., and Black, W., Multivariate Data Analysis, 6th ed., Prentice- Hall, Upper Saddle River, N.J., 2006.

[21] C. N. OʼBrien, “The Legal Environment of the Accounting Profession,” Duquesne Law Review, vol. 25, pp. 283-297, 1987.