KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT TÍNH KHÁNG KHUẨN NGUỒN NGUYÊN LIỆU KEO ONG (Tetrigonilla collina)

Võ Thị Bích Ngọc; Nguyễn Ngọc Nam Anh; Nguyễn Thị Thu Hương; Trần Thị Thu Hằng; Lý Hồng Hương Hạ

doi:10.59294/HIUJS.KHD.2026.006

Từ khóa:

Tetrigonilla collina, định lượng polyphenol, flavonoid, saponin toàn phần, kháng khuẩn

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Keo Ong không ngòi đốt được ghi nhận chứa nhiều hợp chất sinh học có giá trị, tuy nhiên các nghiên cứu về loài Tetrigonilla collina vẫn còn hạn chế. Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát chất lượng nguồn nguyên liệu và đánh giá hoạt tính kháng khuẩn. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mẫu T. collina được khảo sát theo phương pháp Ciuley cải tiến và sắc ký lớp mỏng. Hàm lượng polyphenol, flavonoid và saponin toàn phần được định lượng bằng phương pháp UV-Vis. Hoạt tính kháng khuẩn được đánh giá trên các chủng Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa và Bacillus subtilis. Kết quả: Phân tích sơ bộ thành phần hoá học cho thấy sự hiện diện các hợp chất triterpenoid, flavonoid, polyphenol. Định tính bằng sắc ký lớp mỏng phát hiện vết chính ở vùng Rf trung bình trên các cao chiết ethanol 90%, n-hexan và ethyl acetate. Hàm lượng polyphenol, flavonoid, saponin toàn phần lần lượt là 121.033 ± 6.452 mg GAE/g cao khô, 12.215 ± 0.402 mg QE/g cao khô và 11.387 ± 0.361 mg OAE/g cao khô. Ở phương pháp xác định MIC, các cao chiết có hoạt tính kháng khuẩn vượt trội với P. aeruginosa, yếu hơn trên E. coli, B. subtilis và không có tác dụng trên chủng S. aureus. Kết luận: Mẫu Keo Ong T. collina là nguồn dược liệu tiềm năng trong việc phát triển các chế phẩm hỗ trợ phòng và điều trị các bệnh liên quan đến nhiễm trùng.

Abstract

Background: Stingless bee propolis is known to contain numerous valuable bioactive compounds; however, studies on the species Tetrigonilla collina remain limited. Objectives: This study aimed to evaluate the quality of the raw material and investigate its antibacterial activity. Materials and methods: Samples of T. collina propolis were examined using the modified Ciuley method and thinlayer chromatography (TLC). The total contents of polyphenols, flavonoids, and saponins were quantified using UV-Vis spectrophotometry. Antibacterial activity was evaluated against Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, and Bacillus subtilis. Results: Preliminary phytochemical screening indicated the presence of triterpenoids, flavonoids, and polyphenols. TLC analysis revealed a major spot at a medium Rf region in the 90% ethanol, n-hexan, and ethyl acetate extracts. The total polyphenol, flavonoid, and saponin contents were 121.033 ± 6.452 mg GAE/g dry extract, 12.215 ± 0.402 mg QE/g dry extract, and 11.387 ± 0.361 mg OAE/g dry extract, respectively. In the MIC assay, the extracts exhibited the strongest antibacterial activity against P. aeruginosa, weaker activity against E. coli and B. subtilis, and no activity against S. aureus. Conclusion: Propolis from T. collina represents a promising natural source for the development of products supporting the prevention and treatment of infection-related diseases.

Tài liệu tham khảo

[1] F. Zulhendri et al., "Propolis of stingless bees for the development of novel functional food and nutraceutical ingredients: A systematic scoping review of the experimental evidence," Journal of Functional Foods, vol. 88, p. 104902, 2022/01/01/ 2022, DOI: https://doi.org/10.1016/j.jff.2021.104902.

[2] Sandeep and S. Ghosh, "Chapter 12 - Triterpenoids: Structural diversity, biosynthetic pathway, and bioactivity," in Studies in Natural Products Chemistry, vol. 67, R. Atta ur Ed.: Elsevier, pp. 411- 461, 2020.

[3] L. K. Smith et al., "β2-microglobulin is a systemic pro-aging factor that impairs cognitive function and neurogenesis," (in eng), Nat Med, vol. 21, no. 8, pp. 932-7, Aug 2015, DOI: 10.1038/nm.3898.

[4] T. Hùng, Phương pháp nghiên cứu dược liệu. Bộ môn Dược liệu - Khoa Dược - Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh, 2016.

[5] K. Slinkard and V. L. Singleton, "Total Phenol Analysis: Automation and Comparison with Manual Methods," American Journal of Enology and Viticulture, vol. 28, no. 1, pp. 49-55, 1977, DOI: 10.5344/ajev.1977.28.1.49.

DOI: https://doi.org/10.5344/ajev.1977.28.1.49

[6] L. N. K. Thuỳ và T. N. T. Ngọc, "Xây dựng phương pháp định lượng flavonoid toàn phần trong dịch chiết lá Vối (Cleistocalyx operculatus) bằng quang phổ Uv-vis," VietNam Military Medical Unisversity, 2022.

[7] M. Hadidi, A. Ibarz, and J. Pagán, "Optimisation and kinetic study of the ultrasonic-assisted extraction of total saponins from alfalfa (Medicago sativa) and its bioaccessibility using the response surface methodology," Food Chemistry, vol. 309, p. 125786, 03/01 2020, DOI: 10.1016/j.foodchem.2019.125786.

DOI: https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2019.125786

[8] C. a. L. S. Institute, Methods for Dilution Antimicrobial Susceptibility Tests for Bacteria That Grow Aerobically; Approved Standard - Ninth Edition (M07-A9), Ninth ed. PA: Clinical and Laboratory Standards Institute: Wayne, p. 12, 2012.

[9] C. a. L. S. Institute, Methods for Dilution Antimicrobial Susceptibility Tests for Bacteria That Grow Aerobically; Approved Standard - Ninth Edition (M07-A9), Ninth ed. PA: Clinical and Laboratory Standards Institute: Wayne, p. 19, 2012.

[10]S. Huang, C. P. Zhang, K. Wang, G. Q. Li, and F. L. Hu, "Recent advances in the chemical composition of propolis," (in eng), Molecules, vol. 19, no. 12, pp. 19610-32, Nov 26 2014, DOI: 10.3390/molecules191219610.

[11]P. Walker and E. Crane, "Constituents of propolis," Apidologie, vol. 18, no. 4, pp. 327-334, 1987.

DOI: https://doi.org/10.1051/apido:19870404

[12]R. Socha, D. Gałkowska, M. Bugaj, and L. Juszczak, "Phenolic composition and antioxidant activity of propolis from various regions of Poland," (in eng), Nat Prod Res, vol. 29, no. 5, pp. 416- 22, 2015, DOI: 10.1080/14786419.2014.949705.

DOI: https://doi.org/10.1080/14786419.2014.949705

[13]I. Przybyłek and T. M. Karpiński, "Antibacterial Properties of Propolis," Molecules, vol. 24, no. 11, p. 2047, 2019. [Online]. Available: https://www.mdpi.com/1420-3049/24/11/2047.

DOI: https://doi.org/10.3390/molecules24112047

[14]V. S. Bankova, S. L. d. Castro, and M. C. Marcucci, "Propolis: recent advances in chemistry and plant origin," Apidologie, vol. 31, no. 1, pp. 3-15, 2000. [Online]. Available: https://doi.org/10.1051/apido:2000102.

[15]T. G. do Nascimento et al., "Comprehensive multivariate correlations between climatic effect, metabolite-profile, antioxidant capacity and antibacterial activity of Brazilian red propolis metabolites during seasonal study," (in eng), Sci Rep, vol. 9, no. 1, p. 18293, Dec 4 2019, DOI: 10.1038/s41598-019-54591-3.