Hoạt tính kháng vi sinh vật gây bệnh ngoài da của chiết xuất Sài đất ba thùy Wedelia trilobata (L.) Hitchc

Đinh Thị Thu Hường; Bùi Thanh Phong; Trần Hữu Thạnh; Huỳnh Minh Hưng; Trương Ngọc Bảo Trâm

doi:10.59294/HIUJS2026012

Từ khóa:

Wedelia trilobata, kháng khuẩn, kháng nấm, vi sinh vật gây bệnh ngoài da

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Các bệnh nhiễm khuẩn và nấm ngoài da là vấn đề phổ biến, đặc biệt tại vùng nhiệt đới. Việc lạm dụng kháng sinh và thuốc kháng nấm tổng hợp dẫn đến tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng, đòi hỏi tìm kiếm nguồn hoạt chất kháng khuẩn tự nhiên an toàn và hiệu quả. Mục tiêu: Nghiên cứu nhằm đánh giá hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm gây bệnh ngoài da của cao chiết ethanol 45% và 70% từ phần trên mặt đất của Sài đất ba thùy (Wedelia trilobata (L.) Hitchc). Phương pháp: Cao chiết được điều chế bằng phương pháp ngấm kiệt với ethanol 45% và 70%, định tính các nhóm hợp chất chính, và đánh giá hoạt tính kháng khuẩn - kháng nấm bằng phương pháp khuếch tán giếng thạch và xác định MIC, MBC, MFC trên các chủng vi khuẩn và nấm chuẩn gây bệnh ngoài da. Kết quả: Cả hai cao chiết chứa flavonoid, saponin và đường khử; riêng cao 45% có thêm alkaloid, tannin, triterpenoid và terpenoid. Cao 45% thể hiện hoạt tính kháng khuẩn tốt hơn (MIC 625 - 2,500 µg/mL), đặc biệt với S. aureus và K. pneumoniae. Hoạt tính kháng nấm ghi nhận trên T. mentagrophytes và T. rubrum (MIC = 625 µg/mL). Kết luận: Cao ethanol 45% từ W. trilobata thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm chọn lọc ở mức trung bình, hứa hẹn tiềm năng ứng dụng trong chế phẩm kháng khuẩn tự nhiên điều trị bệnh ngoài da.

Abstract

Background: Skin infections caused by bacteria and fungi are common in tropical regions. Overuse of synthetic antibiotics and antifungals has led to antimicrobial resistance, prompting interest in plantderived natural agents with lower toxicity. Objective: This study aimed to evaluate the antibacterial and antifungal activities of 45% and 70% ethanol extracts from the aerial parts of Wedelia trilobata (L.). Hitchc against common skin pathogens. Methods: Extracts were obtained by ethanol maceration, screened for phytochemical constituents, and tested for antimicrobial activity using agar well diffusion and microdilution assays to determine MIC, MBC, and MFC values. Results: Both extracts contained flavonoids, saponins, and reducing sugars; the 45% extract additionally contained alkaloids, tannins, triterpenoids, and terpenoids. The 45% ethanol extract exhibited stronger antibacterial activity (MIC 625 - 2,500 µg/mL), particularly against S. aureus and K. pneumoniae, as well as moderate antifungal effects against T. mentagrophytes and T. rubrum (MIC = 625 µg/mL). Conclusion: The 45% ethanol extract of W. trilobata demonstrated moderate and selective antimicrobial potential, suggesting its applicability as a natural topical agent for managing skin infections.

Tài liệu tham khảo

[1] T. K. Swetha and S. K. Pandian, “Role of Bacteria in Dermatological Infections,” CRC Press, pp. 279- 318, Feb. 2019.

[2] S. Gavanji, M. J. Asgari, R. Vaezi, and B. Larki, “Antifungal effect of the extract of propolis on the growth of three species of Epidermophyton flucosum, Trichophyton violaseum and Trichophyton tonsorans in laboratory environment,” vol. 5, no. 24, pp. 2642-2646, 2011.

[3] T. C. Vân and N. H. Sáu, “Tỉ lệ mắc bệnh và một số yếu tố liên quan của bệnh nấm nông trên các bệnh nhân đến khám tại bệnh viện da liễu trung ương trong giai đoạn 2017-2019,” Vietnam Medical Journal, Vietnam Medical Association, vol. 535, no. 1B, Feb. 2024.

DOI: https://doi.org/10.51298/vmj.v535i1B.8411

[4] C. J. Murray et al., “Global burden of bacterial antimicrobial resistance in 2019: a systematic analysis,” Elsevier B.V., vol. 399, no. 10325, pp. 629-655, Feb. 2022.

[5] S. F. AlAmery, “Phytochemical profile and antifungal activity of stems and leaves methanol extract from the Juncus maritimus Linn. Juncaceae family against some dermatophytes fungi,” in AIP Conference Proceedings, AIP Publishing, 2020.

[6] V. V. Chi, Từ điển cây thuốc Việt Nam, Từ điển cây thuốc Việt Nam, 2004.

[7] N. Balekar, T. Nakpheng, and T. Srichana, “Wedelia trilobata L.: A phytochemical and pharmacological review,” Chiang Mai J. Sci, vol. 41, no. 3, pp. 590-605, 2014.

[8] S. Langhi et al., “Pharmacognostic and phytochemical investigation of Wedelia trilobata leaves,”International Journal of Herbal Medicine, vol. 8, no. 4, pp. 129-133, 2020.

[ 9 ] A . Ta d d e i a n d A . J. Ro s a s - Ro m e ro, “Antimicrobial activity of Wedelia trilobata crude extracts,” Elsevier, vol. 6, no. 2, pp. 133-134, 1999.

[10] N. Balekar, N. G. Katkam, T. Nakpheng, K. Jehtae, and T. Srichana, “Evaluation of the wound healing potential of Wedelia trilobata (L.) leaves,” Elsevier, vol. 141, no. 3, pp. 817-824, 2012.

DOI: https://doi.org/10.1016/j.jep.2012.03.019

[11] Bộ Y tế, Dược điển Việt Nam V tập 2, 2017.

[12] T. J. Hossain, “Methods for screening and evaluation of antimicrobial activity: A review of protocols, advantages, and limitations,” Akadémiai Kiadó Budapest, vol. 14, no. 2, pp. 97- 115, 2024.

[13] C. and L. S. Institute, “Performance standards for antimicrobial susceptibility testing,” Clinical and Laboratory Standards Institute Wayne, PA, 2020.

[14] M. Govindappa et al., “Antimicrobial, antioxidant and in vitro anti-inflammatory activity and phytochemical screening of water extract of Wedelia trilobata (L.) Hitchc,” Academic Journals, vol. 5, no. 24, pp. 5718-5729, 2011.

[15] O. A. Omole, J. O. Oladipo, B. O. Orimolade, O. O. Ajetomobi, K. S. Olorunmaiye, and O. O. Dosumu, “Anti-Oxidant and Anti-Microbial Activities of the Root and Leaf Extracts of Ageratum conyzoides L.,” Sveučilište u Zagrebu Agronomski fakultet Zagreb, vol. 84, no. 3, pp. 295-304, 2019.