Đánh giá tác dụng hạ acid uric trên chuột của phân đoạn cao chiết ethyl acetate từ Rau đắng đất (Glinus oppositifolius)

Thân Minh Trí; Bùi Thanh Phong; Trần Hữu Thạnh; Mai Thành Chung; Trương Thị Thu Dịu

doi:10.59294/HIUJS2026010

Từ khóa:

Rau đắng đất (Glinus oppositifolius), cao chiết ethyl acetate, độc tính cấp, hạ acid uric

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Rau đắng đất (Glinus oppositifolius) là dược liệu thường được dùng trong dân gian, đã được chứng minh là có khả năng ức chế xanthin oxidase, kháng viêm và giảm đau. Tuy nhiên, tác dụng hạ acid uric của loài này trên động vật vẫn chưa được chứng minh. Mục tiêu: Đánh giá độc tính cấp đường uống và tác dụng hạ acid uric của phân đoạn ethyl acetate từ G. oppositifolius trên chuột. Phương pháp: Độc tính cấp được khảo sát trên chuột nhắt trắng. Tác dụng hạ acid uric được đánh giá trên chuột tăng acid uric máu bằng kali oxonate, hàm lượng acid uric huyết tương định lượng bằng phương pháp enzymatic. Kết quả: Phân đoạn ethyl acetate từ Rau đắng đất an toàn ở liều tối đa có thể dung nạp qua đường uống là Dmax = 15.30 g/kg trọng lượng chuột. Trên mô hình gây bệnh, cao chiết liều 1.12 g/kg làm giảm acid uric huyết tương 31.15% so với nhóm bệnh lý, hiệu quả gần tương đương allopurinol, tuy nhiên hiệu quả làm giảm acid uric huyết của chuột chưa về mức sinh lý bình thường. Kết luận: Cao ethyl acetate từ G. oppositifolius an toàn ở liều rất cao và vẫn có tác dụng hạ acid uric đáng kể, cho thấy tiềm năng trong hỗ trợ điều trị và phòng ngừa bệnh gout.

Abstract

Background: Glinus oppositifolius is a medicinal plant traditionally used in folk medicine and has been reported to exhibit xanthine oxidase inhibitory, anti-inflammatory, and analgesic activities. However, its uric acid-lowering effect in animal models has not yet been established. Objective: To evaluate the acute oral toxicity and antihyperuricemic activity of the ethyl acetate fraction from G. oppositifolius in mice. Methods: Acute toxicity was assessed. The uric acid-lowering effect was evaluated in potassium oxonateinduced hyperuricemic mice, and plasma uric acid levels were quantified by enzymatic assay. Results: The ethyl acetate fraction was safe at an oral dose of 15.3 g/kg. In the hyperuricemic model, the extract at 1.12 g/kg reduced plasma uric acid levels by 31.15% compared to the hyperuricemic control group, demonstrating an effect comparable to allopurinol; however, uric acid levels did not fully return to normal physiological levels. Conclusion: The ethyl acetate fraction from G. oppositifolius exhibits significant antihyperuricemic activity, showing potential as a treatment and prevention of gout diseases.

Tài liệu tham khảo

[1] Y. Bai et al., “Cardiovascular safety evaluation of febuxostat and allopurinol: Findings from the FDA adverse event reporting system,”Journal of Clinical Medicine,vol.12, no. 18, 2023.

[2] Z. Lin, J. K. Gupta, M. Maqbool, K. Kumar, A. Sharma, and N. Wahi, “ The therapeutic management of chemical and herbal medications on uric acid levels and gout: modern and traditional wisdom,” Pharmaceuticals, vol. 17, no. 11, p. 1507, 2024.

[3] N. T. T. Hien, H. T. Q. Dung, B. H. Minh, T. Van Chen, N. T. Tuan, and L. T. Dung, “A New Flavonoid Derivative and Inhibitory Effects on Xanthine Oxidase and α-glucosidase from Glinus oppositifolius,” Curr Org Chem, vol. 27, no. 15, pp. 1371-1379, 2023.

DOI: https://doi.org/10.2174/0113852728273341231006075959

[4] G. M. Behera, B. N. Satish Kumar, M. Malay Baidya, and G. Panigrahi, “Antihyperglycemic, antihyperlipidemic and antioxidant activity of Glinus oppositifolius (L.) Aug,” DC. Pharmacologyonline, vol. 3, pp. 915-936, 2010.

[5] N. Hoque et al., “Antioxidant and antihyperglycemic activities of methanolic extract of Glinus oppositifolius leaves,” J Appl Pharm Sci, no. Issue, pp. 50-53, 2011.

[6] R. C. Hubrecht and E. Carter, “The 3Rs and humane experimental technique: implementing change,” Animals, vol. 9, no. 10, p. 754, 2019.

[7] Bộ Y tế, “Hướng dẫn thử nghiệm tiền lâm sàng và lâm sàng thuốc đông y, thuốc từ dược liệu,” vol. 141, 2015.

[8] R. D. Abughazaleh and T. S. Tracy, “Therapeutic index,” Wiley StatsRef: Statistics Reference Online, 2014.

[9] Đ. T. T. Hiền và cộng sự, “Nghiên cứu tác dụng hạ acid uric huyết trên chuột nhắt trắng của cao chuẩn hóa thành phần acid rosmarinic từ lá Tía tô (Folium perillae frutescensis),” Tạp chí Y học Việt Nam, vol. 530, no. 1B, 2023.

[10] Bộ Y tế, “Ban hành Danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế,” 2015.

[11] S.-Y. Sheu, C.-H. Yao, Y.-C. Lei, and T.-F. Kuo, “Recent progress in Glinus oppositifolius research,” Pharm Biol, vol. 52, no. 8, pp. 1079-1084, 2014.

DOI: https://doi.org/10.3109/13880209.2013.876653

[12] H. Nguyen Thi Thu, D. H. Tran Quoc, P. Vu Luu, T. N. Trong, and D. Le Tien, “A new acylamino acid from aerial parts of Glinus oppositifolius Aug. DC. and its xanthine oxidase, α-glucosidase inhibitory activities,” Nat Prod Res, pp. 1-14, 2025.

DOI: https://doi.org/10.1080/14786419.2025.2559769

[13] Y. Li et al., “Apigenin ameliorates hyperuricemic nephropathy by inhibiting URAT1 and GLUT9 and relieving renal fibrosis via the Wnt/β-catenin pathway,” Phytomedicine, vol. 87, p. 153585, 2021.

DOI: https://doi.org/10.1016/j.phymed.2021.153585

[14] N. T. T. Hiền, H. M. N. Lê Thiện Đại, and Đ. C. Cường, “Khảo sát đặc điểm vi học, thành phần hóa học và hoạt tính chống oxi hóa của Rau đắng đất (Glinus oppositifolius (L.) A. DC.),” Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Nguyễn Tất Thành, 10, p. 47-53, 2020.