TÁC DỤNG AN THẦN CỦA CAO RƯỢU SEN TRÊN CHỦNG CHUỘT Mus musculus var. albino

Đặng Thị Ngọc Hân; Nguyễn Thị Nga; Nguyễn Hoàng Dũng

doi:10.59294/HIUJS.KHTT.2026.014

Từ khóa:

Nelumbo nucifera, rượu sen, an thần, chuột albino

Tóm tắt

Sen (Nelumbo nucifera Gaertn.) là dược liệu có tác dụng an thần và chống oxy hoá. Tại Phú Yên, sen được phát triển thành hàng hóa đặc trưng như rượu sen, nhưng dữ liệu thực nghiệm về độc tính và dược lý còn hạn chế. Mục tiêu: Xác định độc tính cấp và đánh giá tác dụng an thần của cao rượu sen trên chuột chủng Mus musculus var. albino. Phương pháp: Độc tính cấp được đánh giá theo hướng dẫn OECD 425. Tác dụng an thần được khảo sát qua mô hình kéo dài thời gian ngủ do pentobarbital và thử nghiệm hộp sáng/tối. Kết quả: Cao rượu sen không gây độc tính cấp ở liều dung nạp tối đa 5,000 mg/kg. Ở liều 1,500 mg/kg, cao rượu sen thể hiện tác dụng an thần, gây ngủ thông qua việc kéo dài thời gian ngủ do pentobarbital và giảm bớt các biểu hiện lo âu trong mô hình hộp sáng/tối. Kết luận: Tác dụng an thần của cao rượu sen phụ thuộc liều. Kết quả này là cơ sở khoa học cho việc phát triển các sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ từ nguyên liệu sen địa phương, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và y tế của loại dược liệu này.

Abstract

Lotus (Nelumbo nucifera Gaertn.) is a valuable medicinal plant with sedative and antioxidant properties. In Phu Yen, lotus is being developed into signature commodities like lotus wine; however, experimental data regarding its toxicity and pharmacological profiles remain limited. Objectives: To determine the acute toxicity and evaluate the sedative effects of lotus wine extract on albino mice (Mus musculus var. albino). Methods: Acute toxicity was evaluated following the OECD 425 guideline. Sedative activity was assessed using the pentobarbital-induced sleep prolongation model and the light/dark box test for anxiolytic evaluation. Results: The lotus wine extract showed no acute toxicity at the maximum tolerated dose of 5,000 mg/kg. At a dose of 1,500 mg/kg, the extract exhibited significant sedative and hypnotic effects by prolonging pentobarbital-induced sleep duration and reducing anxietylike behaviors in the light/dark box model. Conclusion: The sedative effect of lotus wine extract is dosedependent. These findings provide a scientific foundation for developing sleep-aid products from local lotus resources, enhancing the economic and medical value of this species in Phu Yen.

Tài liệu tham khảo

[1] V. Jounieaux et al., "Relationships between exercise-induced pulmonary hypertension and nocturnal desaturation," Eur. Respir. J., vol. 25, no. 6, pp. 1126-1127, 2005.

[2] S. Kim et al., "Quercetin-3-O-glucuronide in the ethanol extract of lotus leaf (Nelumbo nucifera) enhances sleep quantity and quality in a rodent model via a GABAergic mechanism," Molecules, vol. 26, no. 10, p. 3023, 2021.

[3] V. T. T. Hà, T. G. Mẫn, và M. T. N. Ánh, "Khảo sát tác động giảm đau và an thần của cao chiết ngó sen (Nelumbo nucifera Gaertn. Nelumbonaceae) trên chuột nhắt trắng," Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, số 3, tr. 59-64, 2021, doi: 10.55401/3cr9z060.

[4] L.-X. Wang et al., "Sedative and hypnotic effects of nuciferine: Enhancing rodent sleep via serotonergic system modulation," Int. J. Neuropsychopharmacol., vol. 28, no. 5, 2025, doi: 10.1093/ijnp/pyaf019.

[5] H. Pei et al., "Comparative analysis of chemical constituents in different parts of lotus by UPLC and QToF-MS," Molecules, vol. 26, no. 7, p. 1855, 2021.

[6] Y. F. Wang et al., "Phytochemicals, biological activity, and industrial application of lotus seedpod (Receptaculum Nelumbinis): A review," Front. Nutr., vol. 9, p. 1022794, 2022, doi: 10.3389/fnut.2022.1022794.

[7] Bộ Y tế, "Hướng dẫn thử nghiệm tiền lâm sàng và lâm sàng thuốc Đông y, thuốc từ dược liệu," Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo - Bộ Y tế, Hà Nội, Quyết định 141/QĐ-K2ĐT, 27/10/2015.

[8] OECD, "Guideline for the Testing of Chemicals - Acute Oral Toxicity: Up-and-Down Procedure (Test No. 425)," OECD Publishing, Paris, 2008. [Online]. Available: https://www.oecd.org/chemicalsafety/testing/1948378.pdf

[9] J. T. Litchfield, Jr. và F. Wilcoxon, "A simplified method of evaluating dose-effect experiments," J. Pharmacol. Exp. Ther., vol. 96, no. 2, pp. 99-113, Jun. 1949. [Online]. Available: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18152921

[10] H. H. Anh et al., "Khảo sát tác dụng an thần, giải lo âu của cao chiết từ thành phần dược liệu gồm: xấu hổ, vông nem, hậu phác nam và cam thảo nam trên mô hình chuột bị stress cô lập," Tạp chí Dược liệu, vol. 30, no. 1, pp. 54-60, 2025.

DOI: https://doi.org/10.63240/jmm-nimm.2025.1.75

[11] L. F. M. Van Zutphen và V. Baumans, "Design of animal experiments," trong Principles of Laboratory Animal Science, tái bản lần 2, B. AC, Ed. Amsterdam, Netherlands: Elsevier, 2001.

[12] J. Crawley và F. K. Goodwin, "Preliminary report of a simple animal behavior model for the anxiolytic effects of benzodiazepines," Pharmacol. Biochem. Behav., vol. 13, no. 2, pp. 167-170, 1980, doi: 10.1016/0091-3057(80)90067-2.

[13] A. B. Philip et al., "The role of GABA receptors in anesthesia and sedation: An updated review," CNS Drugs, vol. 39, no. 1, pp. 39-54, 2025.

[14] N. T. H. Tuấn, "Đánh giá tác dụng an thần, cải thiện giấc ngủ của bài thuốc “An thần định trí QY” trên mô hình chuột thực nghiệm," Tạp chí Y Dược học Quân sự, vol. 48, pp. 239-247, 2023.

DOI: https://doi.org/10.56535/jmpm.v48.505

[15] M. A. Rajput và R. A. Khan, "Phytochemical screening, acute toxicity, anxiolytic and antidepressant activities of the Nelumbo nucifera fruit," Metab. Brain Dis., vol. 32, no. 3, pp. 743- 749, Jun. 2017, doi: 10.1007/s11011-017-9963-x.

DOI: https://doi.org/10.1007/s11011-017-9963-x