THÀNH PHẦN HÓA THỰC VẬT, HOẠT TÍNH KHÁNG OXY HÓA VÀ KHÁNG KHUẨN CỦA LÁ VÀ CÀNH NON ME KEO (Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth.)

Võ Tú Như; Lư Tú Lệ; Lê Huy Hoài; Phan Nguyễn Thu Xuân; Bùi Thế Vinh; Nguyễn Gia Bảo

doi:10.59294/HIUJS.KHTT.2026.022

Từ khóa:

Pithecellobium dulce, lá và cành non, polyphenol tổng, chống oxy hóa, kháng khuẩn

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth. là loài cây được sử dụng trong y học cổ truyền, tuy nhiên dữ liệu nghiên cứu về lá và cành non tại Việt Nam còn hạn chế. Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu này nhằm phân tích sơ bộ thành phần hóa thực vật và đánh giá hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn của các dịch chiết từ lá và cành non Me keo thu hái tại Đồng Tháp. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mẫu được chiết bằng ether, cồn và nước. Thành phần hóa thực vật được khảo sát bằng các phản ứng định tính và sắc ký lớp mỏng (TLC). Hàm lượng polyphenol tổng được xác định bằng phương pháp FolinCiocalteu. Hoạt tính chống oxy hóa được đánh giá thông qua thử nghiệm DPPH và khả năng khử KMnO4, trong khi hoạt tính kháng khuẩn được khảo sát trên Staphylococcus aureus và Salmonella enteritidis. Kết quả: Mẫu chứa flavonoid, tannin, polyphenol, acid hữu cơ, triterpenoid và các chất khử. Dịch chiết cồn có hàm lượng polyphenol cao hơn dịch chiết nước (9.111 ± 0.127 so với 7.130 ± 0.006 mg GAE/g) và thể hiện hoạt tính chống oxy hóa mạnh hơn, với IC50 DPPH và KMnO4 lần lượt là 3.48 và 443.14 µg/mL. Dịch chiết nước có hoạt tính yếu hơn (IC50 lần lượt là 268.14 và 630.30 µg/mL) nhưng cho thấy khả năng ức chế S. aureus với MIC 1,000 µg/mL. Kết luận: lá và cành non Me keo là nguồn dược liệu tiềm năng cho các nghiên cứu phát triển chất chống oxy hóa và kháng khuẩn tự nhiên.

Abstract

Background: Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth. is a plant widely used in traditional medicine; however, studies on its leaves and young stems in Vietnam remain limited. Objectives: This study aimed to preliminarily investigate the phytochemical composition and evaluate the antioxidant and antibacterial activities of extracts from leaves and young stems of P. dulce collected in Dong Thap province. Materials and method: Samples were extracted using ether, ethanol, and water. Phytochemical constituents were screened by qualitative chemical reactions and thin-layer chromatography (TLC). Total polyphenol content was determined using the FolinCiocalteu method. Antioxidant activity was assessed by DPPH radical scavenging and potassium permanganate (KMnO4) reduction assays, while antibacterial activity was evaluated against Staphylococcus aureus and Salmonella enteritidis. Results: The results indicated the presence of flavonoids, tannins, polyphenols, organic acids, triterpenoids, and reducing compounds. The ethanol extract exhibited a higher total polyphenol content than the aqueous extract (9.111 ± 0.127 vs. 7.130 ± 0.006 mg GAE/g) and demonstrated superior antioxidant capacity, with IC50 values of 3.48 µg/mL (DPPH) and 443.14 µg/mL (KMnO4). The aqueous extract showed lower antioxidant activity (IC50 values of 268.14 and 630.30 µg/mL, respectively) but demonstrated antibacterial activity against S. aureus with a MIC of 1000 µg/mL. Conclusion: The leaves and young stems of P. dulce represent a promising source of natural antioxidant and antibacterial agents for further studies.

Tài liệu tham khảo

[1] K. V. Kulkarni and V. R. Jamakhandi, “Medicinal uses of Pithecellobium dulce and its health benefits,” Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, vol. 7, no. 2, pp. 700-704, 2018

[2] S. Mohammedkabeer et al., “A review on pharmacological and traditional uses of Pithecellobium dulce,” World Journal of Pharmaceutical Research, vol. 14, no. 5, pp. 1-10, 2025.

[3] T. Thammasat University, “Phytochemical and biological activities of Pithecellobium dulce,” Thai Science Journal, pp. 1-8, 2019.

[4] R. Sugumaran, K. Poornima, and S. Sundaram, “Antidiarrhoeal activity of leaf extracts of Pithecellobium dulce,” Biosciences Biotechnology Research Asia, vol. 5, no. 1, pp. 1-5, 2008.

[5] H. N. Ridley, The Flora of the Malay Peninsula, vol. 2. London, U.K.: L. Reeve & Co., 1923, p. 265. [6]. T. Hùng, Phương pháp nghiên cứu dược liệu. TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam: Trường Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, pp. 27-35, 2006.

[7] H. Wagner and S. Bladt, Plant Drug Analysis: A Thin Layer Chromatography Atlas, Springer Science & Business Media, 1996.

[8] J. B. Harborne, Phytochemical Methods: A Guide to Modern Techniques of Plant Analysis, 3rd ed. London, U.K.: Chapman & Hall, 1998.

[9] V. Singleton, R. Orthofer, and R. Lamuela-Raventos, “Analysis of total phenols and other oxidation substrates and antioxidants by means of Folin-Ciocalteu reagent,” Methods in Enzymology, vol. 299, pp. 152-178, 1999.

DOI: https://doi.org/10.1016/S0076-6879(99)99017-1

[10] M. Brand-Williams, M. E. Cuvelier, and C. Berset, “Use of a free radical method to evaluate antioxidant activity,” LWT - Food Science and Technology, vol. 28, no. 1, pp. 25-30, 1995.

[11] I. K. Amponsah, E. Orman, A. Y. Mensah, F. M. Sarpong, and F. A. Armah, “Development and validation of a radical scavenging antioxidant assay using potassium permanganate,” Journal of Scientific and Innovative Research, vol. 5, no. 2, pp. 36-42, 2016.

[12] M. Parkavi, M. Meenatchi, and K. Kumaraguru, “Evaluation of antibacterial activity of medicinal plant extracts against human pathogens,” Asian Journal of Pharmaceutical and Clinical Research, vol. 7, no. 2, pp. 161-164, 2014.

[13] N. C. Ayoola, H. A. B. Adeyemi, O. T. Odugbemi, and A. A. Okunade, “Phytochemical screening and antioxidant activities of some selected medicinal plants used for malaria therapy in Southwestern Nigeria,” Tropical Journal of Pharmaceutical Research, vol. 7, no. 3, pp. 1019-1024, 2008.

[14] Trease and Evans Pharmacognosy, 16th ed. London, U.K.: Elsevier, 2009. [15] Phytochemical Methods, 3rd ed. London, U.K.: Chapman & Hall, 1998.

[15] Phytochemical Methods, 3rd ed. London, U.K.: Chapman & Hall, 1998.