NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT, VI HỌC LOÀI Gnetum Latifolium Bl. VÀ SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI VỚI CÁC LOÀI GẮM KHÁC TẠI VIỆT NAM
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHSK.2025.023Từ khóa:
Gnetum latifolium Bl., đặc điểm hình thái, giải phẫu, bột thân, bột láTóm tắt
Đặt vấn đề: Chi Gnetum, trên thế giới khoảng 40 loài. Nguồn dược liệu cây Gắm ở Việt Nam tìm thấy được khoảng 7 - 8 loài. Nghiên cứu thực vật học của cây Gắm loài Gnetum latifolium Blume, nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu về thực vật học, giúp nhận diện dược liệu này. Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát các đặc điểm về, hình thái, vi phẫu và bột soi của cây Gắm. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mẫu cây tươi, thân, lá, hoa và quả của cây Gắm. Các đặc điểm hình thái được chụp ảnh và mô tả. Cấu tạo giải phẫu và đặc điểm bột dược liệu vi học được quan sát dưới kính hiển vi quang học, mô tả và chụp hình chi tiết. Tên khoa học của loài được xác định bằng cách so sánh các đặc điểm các loài gắm đã khảo sát với các sách, tài liệu tham khảo. Kết quả: Cây Gắm là loài dây leo hóa gỗ, có khớp ở đốt. Lá đơn, mọc đối, hình bầu dục, đầu lá lệch. Hoa đơn tính khác gốc. Quả hình trứng, khi chín có màu đỏ. Giải phẩu thân: Biểu bì có cutin lồi, sợi vách cellulose, vòng mô cứng, mô mềm tủy tế bào hóa mô cứng vách cellulose. Bột thân: Mảnh bần, mảnh biểu bì có cutin lồi, mạch điểm, sợi, tế bào mô cứng, hạt tinh bột hình chỏm cầu. Giải phẩu lá: Gân giữa dày gấp 3 lần phiến lá, cung libe gỗ lớn ở gân giữa, thịt lá cấu tạo dị thể, 2 - 3 lớp mô mềm giậu, sợi vách cellulose. Bột lá: Mảnh biểu bì có lỗ khí kiểu song bào, mô mềm giậu có lục lạp, mạch xoắn, cương thể hình sao, sợi, tế bào mô cứng, tinh thể calci oxalat hình khối. Kết luận: Các đặc điểm hình thái, cấu tạo giải phẫu, bột soi của Gnetum latifoilum Bl. đã được mô tả một cách chi tiết. Cơ sở dữ liệu để giúp nhận diện dược liệu này.
Tài liệu tham khảo
[1] Elvire Hortense Biye, “Sustaining Gnetum L. (Gnetaceae) in africa through improved taxonomy and domestication”, PhD thesis - Johannesburg pp. 37-45, 2013.
[2] https://www.conifers.org/gn/Gnetaceae.php (26/6/2024)
[3] V. V. Chi, Từ điển thực vật thông dụng, tập 2, NXB Khoa Học và Kỹ Thuật, trang 1293-1296. 2004.
[4] V. V. Chi - Trần Hợp, Cây cỏ có ích ở Việt Nam, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục, trang 199-205, 1999.
[5] Viện Dược liệu, Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam - tập I, NXB Khoa Học và Kỹ Thuật, trang 854-855, 2004.
[6] Đ. T. N. Hoa, N. N. Kim, “Đánh giá an toàn và tác dụng điều trị bệnh Gút của cao Vương tôn”, Tạp chí nghiên cứu Y học, 76(5), trang 41-45, 2011.
[7] Đ. T. Lợi, Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, NXB Y học, trang 662, 2000.
[8] P. H. Hộ, Cây cỏ Việt Nam, quyển 1, Nhà xuất bản Trẻ, tr 215-218, 1999.
[9] Cheng, Ka-Wing & Wang, Mingfu & Chen, Feng & Ho, Chi-Tang. “Oligostilbenes from Gnetum species and anticarcinogenic and antiinflammatory activities of oligostilbenes”. ACS Symposium Series. 987. 36-58, 2008.
[10] Cho, H. M., Quy Ha, T. K., Tung Pham, H. T., An, J. P., Huh, J., Lee, B. W., Lee, H. J., & Oh, W. K., “Oligostilbenes from the leaves of Gnetum latifolium and their biological potential to inhibit neuroinflammation”. Phytochemistry, 165, 112044. 2019.
[11] Xu, Q., & Lin, M., “Benzylisoquinoline alkaloids from Gnetum parvifolium”. Journal of natural products, 62(7), 1025-1027, 1999.
[12] Wang, Li & Zhao, You & Zhou, Lu & Zhou, Jun, “Lignans from Gnetum montanum Markgr. f. megalocarpua”. Chemistry of Natural Compounds. 45. 424-426. (2009), 10.1007/s10600-009-9325-y.
[13] Rochfort, S. J., Towerzey, L., Carroll, A., King, G., Michael, A., Pierens, G., Rali, T., Redburn, J., Whitmore, J., & Quinn, R. J, “Latifolians A and B, novel JNK3 kinase inhibitors from the Papua New Guinean plant Gnetum latifolium”. Journal of natural products, 68(7), 1080-1082, 2005.
[14] A Ouabonzi, M L Bouillant, J. CHOPIN, “C-Glycosylflavones from Gnetum buchholzianum and Gnetum africanum”, Phytochemistry, volume 22, issue 11, pages 2632-2633, 1983.
[15] Barua, C.C. & Haloi, Prakash & Barua, Chandana, “Gnetum gnemon linn. : A comprehensive review on its biological, pharmacological and pharmacognostical potentials”. International Journal of Pharmacognosy and Phytochemical Research. 7. 531-539, 2015.
[16] Wazir, Dayana & Ahmad, Syahida & Muse, Radzali & Mahmood, Maziah & Shukor, Yunus, “Antioxidant activities of different parts of Gnetum gnemon L.”. Journal of Plant Biochemistry and Biotechnology. 20. 234-240, 2011.
[17] Ogbonnaya, E.C., & Chinedum, E.K, “Health promoting compounds and in vitro antioxidant activity of raw and decoctions of Gnetum africanum Welw”. Asian Pacific Journal of Tropical Disease, 3, 472-479, 2013.
[18] Liu, Ailin & Yang, Fan & Zhu, Mian & Zhou, Dan & Lin, Mao & Lee, Simon & Wang, Yi-Tao & Du, Guan-Hua, “In Vitro Anti-influenza Viral Activities of Stilbenoids from the Lianas of Gnetum pendulum”. Planta medica. 76. 1874-6, 2010.
