Phân biệt đặc điểm thực vật và thành phần hóa học Mạn kinh (vitex trifolia L.) và Mạn kinh lá đơn (Vitex rotundifolia L.f.)
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS.28.2024.586Từ khóa:
Mạn kinh lá đơn, Mạn kinh, đặc điểm thực vậtTóm tắt
Đặt vấn đề: Quả Mạn kinh lá đơn (Vitex rotundifolia L.f.) thường được sử dụng thay cho quả Mạn kinh (Vitex trifolia L.) theo kinh nghiệm dân gian, tuy nhiên hiện nay chưa có tài liệu phân biệt đặc điểm thực vật và thành phần hóa học 2 loài này. Mục tiêu nghiên cứu: Phân biệt đặc điểm thực vật và thành phần hóa học cây Mạn kinh và Mạn kinh lá đơn. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Định danh bằng phương pháp hình thái so sánh. So sánh thành phần hóa học theo phương pháp Ciulei cải tiến và Sắc ký lớp mỏng (SKLM). Kết quả: Mạn kinh và Mạn kinh lá đơn khác nhau dạng sống, cách mọc của lá, màu sắc đầu nhụy; hình dạng vi phẫu thân, cấu tạo lông che chở ở lá. Thành phần hóa học cả 2 loài đều có tinh dầu, alkaloid, flavonoid, polyphenol, acid hữu cơ và chất khử. Trên SKLM với thuốc thử VS ở bước sóng UV 254 nm, cả hai mẫu có vết tương đương cùng màu sắc và giá trị Rf, điều này cho thấy có những thành phần hóa học tương đồng trong 2 mẫu. Nhưng ở bước sóng UV 365 nm 2 loài có các thành phần phát quang khác nhau. Kết luận: Có thể phân biệt Mạn kinh và Mạn kinh lá đơn dựa vào đặc điểm hình thái và SKLM.
Tài liệu tham khảo
1] V. V. Chi, Từ điển cây thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y học, Tập 2, tr. 39-41, 2018.
[2] V. X. Phương, Thực vật chí Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học và kỹ thuật, Tập 6, tr. 202-205, 2007.
[3] WFO (2023): World Flora Online. Published on the Internet; http://www.worldfloraonline.org. Accessed on: 14 Dec 2023'.
[4] T. Hùng, Phương pháp nghiên cứu dược liệu, Bộ môn Dược liệu, tr. 26-50, 2012.
[5] K. Djimabi, B. Li, X.H. Chen, …, Z.X. Zhang. “Chemical constituents frm the fruits of Vitex trifolia L. (Verbenaceae) and their chemotaxonomic significance”, UK-Holand: Elsevier, Vol. 97, pp.104305, 2021.
[6] A.K. Meena , M.R. Meda , U.S. Niranjan, M. M Padhi and R. Babu. “A review of the
important chemical constituents and medicinal uses of Vitex genus”, Asian Journal of Traditional Medicines, Vol. 6, No. 2, pp. 54-60, 2011.
[7] N.T.X. Diệu, T. Hùng. “Xây dựng tiêu chuẩn lá và quả quan âm biển (Vitex rotundifolia L. f. Verbenaceae)”, Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, Tập 18, Phụ bản số 2, tr. 488 – 496, 2014.
[8] T. H. Thái, P.T. Hồng, Đ.T. Minh, “Thành phần hóa học của tinh dầu Từ bi biển - Vitex rotundifolia L. f. ở Việt Nam”, Tạp chí Sinh học, tập 28, số 4, tr.93-95, 2006.
