ĐẶC ĐIỂM VI PHẪU VÀ THÀNH PHẦN HÓA THỰC VẬT THÂN RỄ LOÀI THIÊN NIÊN KIỆN LÁ HÌNH THÌA (HOMALOMENA PIERREANA ENGL. & K. KRAUSE, ARACEAE)
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHTT.2024.034Từ khóa:
Homalomena pierreana Engl. & K. Krause, thân rễ, đặc điểm cấu tạo vi học, phân tích sơ bộ thành phần hóa thực vậtTóm tắt
Đặt vấn đề: Khảo sát vi thể thực vật góp phần vào tiêu chuẩn hóa dược liệu bên cạnh các dữ liệu về hóa thực vật. Thiên niên kiện Homalomena pierreana Engl. & K. Krause (H. pierreana) là loài hiếm thuộc chi Homalomena và chưa có nhiều nghiên cứu về vi phẫu và thành phần hóa học. Mục tiêu: Khảo sát đặc điểm thực vật và phân tích sơ bộ thành phần hóa thực vật của loài H. pierreana. Đối tượng và Phương pháp: H. pierreana được thu mẫu tại Vườn Quốc gia Phú Quốc. Phân tích đặc điểm vi học của bộ phận thân rễ dưới kính lúp và kính hiển vi quang học. Quan sát các cấu tử bột dược liệu dưới kính hiển vi quang học. Áp dụng phương pháp Ciuley cải tiến để xác định các nhóm hợp chất trong thân rễ H. pierreana. Kết quả: Đặc điểm đặc trưng là giải phẫu thân rễ có sự hiện diện ống tiết tinh dầu kiểu ly bào, bột thân rễ có tế bào tiết chứa tinh dầu màu vàng nâu. Phân tích sơ bộ thành phần hóa thực vật cho thấy thân rễ H. pierreana có sự hiện diện của tinh dầu, flavonoid, tannin, saponin, acid hữu cơ, proanthocyanidin và chất khử. Kết luận: Nghiên cứu chỉ rõ những điểm đặc trưng về Hình thái, giải phẫu và sơ bộ thành phần hóa thực vật của thân rễ loài Homalomena pierreana Engl. & K. Krause, góp phần cung cấp dữ liệu làm cơ sở cho việc tiêu chuẩn hóa dược liệu.
Tài liệu tham khảo
[1] N. V. Dư, “Thực vật chí Việt Nam, họ Ráy-Araceae”, NXB. Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, pp. 114-125, 2017.
[2] Engler &. Krause, “Araceae-Philodendroideae-Philodendreae, Allgemeiner Teil”, Homalomeninae und Schismatoglottidinae, 1912.
[3] P. H. Hộ, “Họ Ráy (Araceae)”, trong Sách: Cây cỏ Việt Nam: An Illustrated Flora of Vietnam, vol. 3: 365-366. Nhà Xuất bản Trẻ TP. HCM, 2000.
[4] N. V. Dư, “Họ Araceae”, trong Sách: Danh lục các loài thực vật của Việt Nam, Nhà Xuất bản Nông nghiệp Hà Nội, vol. 3, pp. 871-898, 2005.
[5] K.B. Ninh, T.N. Ninh, H.G. Vu, M.L. Tran, Q.L Le, T.H.H. Tran, X.C. Nguyen, H.N. Nguyen, R. Jacinto, V.K. Huynh, T.A. Tran., V.K. Phan, V.M. Chau, “Sesquiterpenoids from Homalomena piereana Engl.”, Journal of Science and Technology, Vol. 53, pp. 305-310, 2015.
[6] V. H. Thiện, “Xây dựng cây phả hệ cho họ Ráy ở khu vực phía Nam Việt Nam dựa trên Hình thái và marker phân tử”, Luận án tiến sĩ Sinh thái học, Viện Hàn lâm khoa học Công nghệ Việt Nam, 2017.
[7] V. H. Thien, N. P. Nga, L. H. Truong, “New distributions of three aroids in southern Vietnam”, Journal of Science-Natural Sciences and Technology, Vol. 15, No. 3, pp.129-138, 2018.
[8] L. T. Hương, Đ. T. M. Châu, N. V. Hùng, N. C. Trường, Đ. N. Đài, “Thành phần hóa học tinh dầu loài Thiên niên kiện Homalomena occulta Lour. và Thần phục Homalomena pierreana Engl. ở Vườn Quốc gia Pù Mát tỉnh Nghệ An”, Kỷ yếu Hội nghị khoa học toàn quốc về Sinh thái và Tài nguyên sinh vật lần thứ 7, pp. 1236-1241, 2013.
[9] V. H. Thiện, L. B. Trâm, N. T. Lan, H. N. H. Yến, L. H. Trường, N. P. Ngà, H. V. Long, N. T. D. Hạnh, N. N. Tuấn, T. N. Nam, “Xác định thành phần hóa học và khả năng kháng vi sinh vật của cao chiết ethanol ly trích từ thân rễ loài Thiên niên kiện Pi-e (Homalomena pierreana)”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Số 39B, pp.160-170, 2019.
[10] T. T. Đẹp, “Thực Vật Dược”, Nhà xuất bản Giáo Dục, 325 trang, 2007.
[11] Bộ môn Dược liệu -Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, “Giáo trình Dược liệu- Thực vật dược”, 2022.
[12] Bộ môn Dược liệu - Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, “Phương pháp nghiên cứu dược liệu”, trang 28-35, 2015.
[13] V. H. Thien, L. H. Truong, N. P. Nga, T. N. Nam, “Xác định mã vạch DNA cho hai loài thuộc chi Homalomena (họ Araceae) ở Việt Nam”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Số 39B, pp. 39-49, 2020.
[14] http://uphcm.edu.vn/caythuoc/index.php?q=book/export/html/385: Loài Homalomena occulta (Lour.) Schott.(Cây Thiên Niên Kiện), Số hiệu mẫu: TNK0410, được lưu tại Bộ môn Thực vật Khoa Dược.
