HUẤN LUYỆN DÁNG ĐI TÁC VỤ KÉP GIẢM RỐI LOẠN DÁNG ĐI TRONG PARKINSON: TỪ LÝ THUYẾT ĐẾN LÂM SÀNG
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHTT.2026.011Từ khóa:
huấn luyện dáng đi tác vụ kép, parkinson, vật lý trị liệuTóm tắt
Đặt vấn đề: Huấn luyện dáng đi tác vụ kép (DTGT) có tiềm năng cải thiện rối loạn dáng đi ở bệnh nhân Parkinson nhưng chưa được đề cập đầy đủ trong các hướng dẫn lâm sàng. Mục tiêu nghiên cứu: Phân tích tác động của DTGT với gợi ý bên ngoài đối với các thông số dáng đi, chức năng nhận thức, thăng bằng, nguy cơ té ngã, hoạt động sinh hoạt hằng ngày (ADL) và chất lượng cuộc sống (QoL), qua đó đề xuất kế hoạch vật lý trị liệu dựa trên khoa học thần kinh. Phương pháp nghiên cứu: Tổng quan tường thuật phân tích thử nghiệm lâm sàng và tổng quan về huấn luyện dáng đi tác vụ kép trên bệnh nhân Parkinson. Kết quả: DTGT có thể cải thiện dáng đi, khả năng phối hợp vận động - nhận thức và chức năng điều hành trên bệnh nhân Parkinson, trong khi tác động lên té ngã, ADL và QoL còn chưa nhất quán. Gợi ý bên ngoài giúp cải thiện độ dài bước đi, khả năng khởi động và xoay chuyển khi đi. Ứng dụng kết quả vào lâm sàng dựa trên nguyên lý học vận động để lập kế hoạch DTGT với gợi ý thị giác cho một trường hợp Parkinson. Kết luận: Do thiếu bằng chứng dài hạn, DTGT nên được lồng ghép vào kế hoạch đa phương thức để tối ưu hóa kết quả huấn luyện dáng đi Parkinson.
Tài liệu tham khảo
[1] K. R. Chaudhuri, J-P. Azulay, P. Odin, … P. Martinez-Martin, “Economic burden of Parkinson’s disease: A multinational, real-world, cost-of-illness study,” Drugs - Real World Outcomes, vol. 11, Jan. 2024, doi: https://doi.org/10.1007/s40801-023-00410-1
[2] J. Zhu, Y. Cui, J. Zhang, … T. Feng, “Temporal trends in the prevalence of Parkinson’s disease from 1980 to 2023: A systematic review and meta-analysis,” The Lancet. Healthy Longevity, vol. 5, no. 7, pp. e464-e479, Jul. 2024, doi: https://doi.org/10.1016/s2666-7568(24)00094-1
[3] C. Henrique, S. A. Ferreira-Peruzzo, I. Romanovitch, G. L. Franklin, and H. A. G. Teive, “Imbalance and gait impairment in Parkinson’s disease: Discussing postural instability and ataxia,” Neurological Sciences, vol. 45, no. 4, pp. 1377-1388, Nov. 2024, doi: https://doi.org/10.1007/s10072- 023-07205-w
[4] X. Tan, K. Wang, W. Sun, … F. Tian, “A review of recent advances in cognitive-motor dualtasking for Parkinson’s disease rehabilitation,” Sensors, vol. 24, no. 19, p. 6353, Sep. 2024, doi: https://doi.org/10.3390/s24196353. Available: https://www.mdpi.com/1424-8220/24/19/6353. [Accessed: Oct. 01, 2024]
[5] Y. Xiao, T. Yang, and H. Shang, “The impact of motor-cognitive dual-task training on physical and cognitive functions in Parkinson’s disease,” Brain Sciences, vol. 13, no. 3, p. 437, Mar. 2023, doi: https://doi.org/10.3390/brainsci13030437
[6] R. Dhamija, A. Saluja, and V. Goyal, “Multi-Modal rehabilitation therapy in Parkinson’s disease and related disorders,” Annals of Indian Academy of Neurology, vol. 0, no. 0, p. 0, 2022, doi: https://doi.org/10.4103/aian.aian_164_22.Available: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/ PMC 10114534/. [Accessed: May 08, 2023]
[7] A. F. Sanders, “A summary of resource theories from a behavioral perspective,” Biological Psychology, vol. 45, no. 1-3, pp. 5-18, Mar. 1997, doi: https://doi.org/10.1016/s0301-0511(96)05220-9
[8] J. Zhou, R. Wang, Y. Liu, … Y. Yang, “Relationship between executive function and dual-task walking in people with Parkinson’s disease,” Frontiers in Aging Neuroscience, vol. 17, p. 1585524, Jun. 2025, doi: https://doi.org/10.3389/fnagi.2025.1585524
[9] H. García‑López, M. de los Ángeles Castillo‑Pintor, A. M. Castro‑Sánchez, … Cortés‑Pérez, “Efficacy of dual-task training in patients with Parkinson’s disease: A systematic review with metaanalysis,” Movement Disorders Clinical Practice, vol. 10, no. 9, pp. 1268-1284, Jul. 2023, doi: https://doi.org/10.1002/mdc3.13823
[10] V. Azoidou, A. J. Noyce, and C. Simonet, “The effect of tactile cueing on dual task performance in Parkinson’s disease. A systematic review and meta-analysis,” Clinical Parkinsonism & Related Disorders, vol. 11, p. 100284, Jan. 2024, doi: https://doi.org/10.1016/j.prdoa.2024.100284. Available: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590112524000550. [Accessed: May 10, 2025]
[11] C. Cosentino, M. Putzolu, S. Mezzarobba, … E. Pelosin, “One cue does not fit all: A systematic review with meta-analysis of the effectiveness of cueing on freezing of gait in Parkinson’s disease,” Neuroscience & Biobehavioral Reviews, vol. 150, p. 105189, Apr. 2023, doi: https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2023.105189
[12] I. Renshaw and J-Y. Chow, “A constraint-led approach to sport and physical education pedagogy,” Physical Education and Sport Pedagogy, vol. 24, no. 2, pp. 103-116, Dec. 2019, doi: https://doi.org/10.1080/17408989.2018.1552676. Available: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17408989.2018.1552676
[13] A. Cretton, P. Ruggeri, C. Brandner, and J. Barral, “When random practice makes you more skilled: Applying the contextual interference principle to a simple aiming task learning,” Journal of Cognitive Enhancement, vol. 9, pp. 167-183, Jan. 2025, doi: https://doi.org/10.1007/s41465-025- 00317-5. Available: https://www.researchgate.net/publication/388039615_When_Random_Practice_Makes_you_More_ Skilled_Applying_the_Contextual_Interference_Principle_to_a_Simple_Aiming_Task_Learning
[14] K. A. Leech, R. T. Roemmich, J. Gordon, D. S. Reisman, and K. M. Cherry-Allen, “Updates in motor learning: Implications for physical therapist practice and education,” Physical Therapy, vol. 102, no. 1, Oct. 2021, doi: https://doi.org/10.1093/ptj/pzab250
[15] L. Oppici, A. Dix, and S. Narciss, “When is knowledge of performance (KP) superior to knowledge of results (KR) in promoting motor skill learning? A systematic review,” International Review of Sport and Exercise Psychology, vol. 17, no. 1, pp. 1-25, Oct. 2021, doi: https://doi.org/10.1080/1750984x.2021.1986849.
