PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT VÀ THÀNH PHẦN TINH DẦU CỦA CÂY BẠCH ĐÀN CHANH Eucalyptus citriodora Hook.
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHTT.2026.017Từ khóa:
Bạch đàn chanh, đặc điểm thực vật và vi học, tinh dầu, citronellal, phân tích GC-MSTóm tắt
Đặt vấn đề: Bạch đàn chanh (Eucalyptus citriodora Hook., họ Myrtaceae) có tinh dầu giàu citronellal, nhưng các nghiên cứu chi tiết về loài này tại Việt Nam còn hạn chế. Đề tài nhằm phân tích đặc điểm hình thái, vi học và thành phần tinh dầu của mẫu thu hái tại Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM). Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Khảo sát mẫu thu tại Tây Ninh và mẫu ở TP. HCM về đặc điểm hình thái, vi học; thành phần hóa học; chiết xuất tinh dầu; sắc ký lớp mỏng (SKLM) tinh dầu; định lượng citronellal theo Lagneau và phân tích GC-MS. Kết quả: Cây có đặc điểm điển hình của họ Myrtaceae (túi tiết tinh dầu, libe - gỗ chồng kép và nhiều tinh thể calci oxalate), đồng thời có đặc điểm giúp phân biệt với các loài Bạch đàn khác. Hàm lượng tinh dầu trong lá ở mẫu thu tại Tây Ninh và TP.HCM lần lượt là 4.68% và 5.04%. SKLM cho thấy có citronellal trong hai nhóm tinh dầu. Hàm lượng citronellal xác định theo phương pháp Lagneau là 70.93% và 64.73%; theo GC-MS là 76.6% và 66.63%. Kết luận: Hai mẫu không có khác biệt đáng kể về đặc điểm thực vật và thành phần chính của tinh dầu, nhưng mẫu thu ở Tây Ninh có tỉ lệ citronellal cao hơn mẫu thu ở TP.HCM.
Tài liệu tham khảo
[1] M. J. Perry, and P. Wangchuk, "The Ethnopharmacology, Phytochemistry and Bioactivities of the Corymbia Genus (Myrtaceae)," Plants, vol. 12, no. 21, p. 3686, 2023.
[2] L. C. A. Barbosa, C. A. Filomeno, and R. R. Teixeira, "Chemical variability and biological activities of Eucalyptus spp. essential oils," Molecules, vol. 21, no. 12, p. 1671, 2016.
[3] C. Imoisi and S. Okhale, "Chemical composition analysis of Eucalyptus citriodora essential oil using GC MS and NMR spectroscopy," Trends in Agricultural Sciences, vol. 83, pp. 83-90, 2024.
[4] L. Đ. Mỡi, L. Đ. C Cư, T. M. Hợi, T. H. Thái và N. K. Bản, Tài nguyên thực vật có tinh dầu ở Việt Nam, Tập II, NXB Nông nghiệp, Hà Nội, pp. 4-19, 2002.
[5] Đ. H. Bích, Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam, Tập I, NXB Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội, pp. 133-139, 2004.
[6] Đ. Q. Dương, H. Lời, N. H. Sơn và V. V. Lẹo, “Đặc điểm thực vật và phân tích thành phần hoá học lá cây Bạch đàn chanh (Eucalyptus citriodora, Myrtaceae),” Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Tập 7, Số 2, Trang 167-169, 2024,
[7] Bộ Y tế, Dược điển Việt Nam V (Tập 2), NXB Y học, 2017.
[8] J. V. de Araújo-Filho, et. al., "Effects of Eucalyptus citriodora essential oil and its major component, citronellal, on Haemonchus contortus isolates susceptible and resistant to synthetic anthelmintics., Industrial Crops and Products, vol. 124, pp. 294-299, 2018.
[9] A. S. O. Mohareb, et. al., "Chemical compositions and antifungal activity of Corymbia citriodora, Cupressus macrocarpa, and Syzygium cumini extracts: GC-MS and HPLC analysis of essential oils and phenolic compounds," Biomass Convers. Biorefin., 2 Vol. 15, pp. 1393-1422, 2025.
