TINH CHẾ CHỌN LỌC ASIATICOSIDE TỪ CAO ĐẶC RAU MÁ (Centella asiatica, Apiaceae) BẰNG HỆ THỐNG HAI PHA NƯỚC
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHD.2026.009Từ khóa:
cao đặc Rau má, Centella asiatica, asiaticoside, ATPSTóm tắt
Đặt vấn đề: Hệ thống hai pha nước (Aqueous Two-Phase System - ATPS) là giải pháp chiết xuất xanh tiềm năng, giúp phân lập và làm giàu hoạt chất an toàn mà không dùng dung môi hữu cơ độc hại, mang lại hiệu suất cao, ứng dụng quy mô lớn. Mục tiêu: Nghiên cứu quy trình ATPS tinh chế asiaticoside từ cao đặc Rau má (Centella asiatica, Apiaceae) thông qua khảo sát khả năng tạo pha của các hệ alcohol/muối. Đối tượng và phương pháp: Xây dựng giản đồ pha bằng phương pháp điểm vẩn đục, mô hình hóa bằng phương trình Merchuk. Hiệu quả tinh chế đánh giá bằng hệ số phân bố (K) và hiệu suất chiết (Y%). Kết quả: Đã thiết lập phương trình Merchuk hệ isopropanol với các muối (NH4)2SO4/K2HPO4/NaCl (R2 > 0.995). Trong đó, hệ ATPS gồm 20% isopropanol / 20% (NH4)2SO4 (w/w) cho hiệu quả tốt nhất, hàm lượng asiaticoside trong sản phẩm tăng từ 0.50 lên 1.67%, đạt hệ số K = 1.97 và Y = 66.3% chỉ sau một bước chiết phân bố. Kết luận: Quy trình vận hành đơn giản, thời gian tách pha nhanh và các thành phần (dung môi, muối) có khả năng tái sử dụng cao. Việc ứng dụng phương trình Merchuk cho phép dự đoán thành phần pha, tạo tiền đề quan trọng cho việc tính toán thiết kế và nâng cấp quy mô sản xuất.
Tài liệu tham khảo
[1] B. Sun, L. Wu, Y. Wu, et al., "Therapeutic potential of Centella asiatica and its triterpenes: A review," Front. Pharmacol., vol. 11, p. 568032, 2020, DOI: 10.3389/fphar.2020.568032.
[2] M. Kumar, D. Kumar, S. Mahmood, et al., "Nanotechnology-driven wound healing potential of asiaticoside: a comprehensive review," RSC Pharm., vol. 1, no. 1, pp. 9-36, 2024, DOI: 10.1039/d3pm00024a.
[3] N. V. Hân, Đ. H. Nghị, B. T. T. Luyện và T. T. Biên, Kỹ thuật chiết xuất dược liệu. Hà Nội: NXB Y Học, tr. 49, 2022.
[4] J. F. B. Pereira and J. A. P. Coutinho, "Aqueous Two-Phase Systems," in Liquid-Phase Extraction, C. F. Poole, Ed. Amsterdam: Elsevier, ch. 5, pp. 158-176, 2019.
[5] S. C. Lo, R. N. Ramanan, B. T. Tey, et al., "Liquid-Liquid Equilibrium of Alcohols + Ammonium/Potassium/Sodium Acetate + Water Systems: Experimental and Correlation," J. Chem. Eng. Data, vol. 60, pp. 2848-2857, 2015, DOI: 10.1021/acs.jced.5b00200.
[6] V. T. Nga, T. M. Tien, và H. M. Hao, "Extraction of Betacyanins from Hylocereus polyrhizus Peels Using Aqueous Two-Phase System," J. Tech. Educ. Sci., vol. 18, no. Special Issue 01, pp. 8- 16, 2023, DOI: 10.54644/jte.74.2023.1331.
[7] J. A. Asenjo and B. A. Andrews, "Aqueous two-phase systems for protein separation: A perspective," J. Chromatogr. A, vol. 1218, no. 49, pp. 8826-8835, 2011, DOI: 10.1016/j.chroma.2011.06.051.
[8] A. C. R. Caldeira, W. F. L. de Franca, A. Converti, et al., "Liquid-liquid equilibria in aqueous two-phase ethanol/salt systems at different temperatures and their application to anthocyanins extraction," Food Sci. Technol., vol. 41, no. 2, pp. 412-421, 2021, DOI: 10.1590/fst.32218.
[9] J. C. Merchuk, B. A. Andrews, and J. A. Asenjo, "Aqueous two-phase systems for protein separation: Studies on phase inversion," J. Chromatogr. B, vol. 711, pp. 285-293, 1998.
[10] V. V. Tuấn, N. V. Minh, V. T. Trâm,và T. T. Biên, "Nghiên cứu hệ hai pha thân nước ứng dụng trong tinh chế rutin từ dịch chiết nụ hòe," Tạp chí Dược học, Tập 531, Số 60, Trang 84-88, 2020.
