CẢI TIẾN MÔ HÌNH Che-COKB DỰA TRÊN TÍCH HỢP BÀI TOÁN MẪU (SAMPLE PROBLEMS)
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHTT.2026.048Từ khóa:
biểu diễn tri thức, hệ cơ sở tri thức, suy diễn, ontologyTóm tắt
Biểu diễn tri thức bằng phương pháp ontology đóng vai trò quan trọng trong việc thiết kế hệ cơ sở tri thức và các hệ giải toán thông minh. Mô hình Che-COKB là một biến thể từ mô hình COKB phù hợp cho miền tri thức nguyên tố hoá học nhờ lược bỏ thành phần toán tử và mở rộng tập sự kiện lên mười lăm loại. Tuy nhiên, khi suy luận giải các bài toán trong thực tế, các bước suy luận khi giải các bài toán trước đó có thể được tái sử dụng thay vì suy luận hoàn toàn từ đầu. Bài báo này đề xuất mô hình Che-COKB-SP bằng cách bổ sung thành phần bài toán mẫu nhằm mô phỏng cơ chế suy luận dựa trên kinh nghiệm của con người. Mỗi bài toán mẫu được biểu diễn dưới dạng tập giả thiết và chuỗi suy luận tương ứng, cho phép hệ thống nhận diện và tái sử dụng các quy trình giải phù hợp. Trên cơ sở đó, một cơ chế suy luận kết hợp giữa luật và bài toán mẫu được xây dựng và tích hợp vào hệ thống hiện có. Mô hình được đánh giá trên các nhóm bài toán phổ biến cho thấy phương pháp đề xuất giúp giảm số bước suy luận, cải thiện thời gian xử lý và nâng cao tính tự nhiên của lời giải.
Tài liệu tham khảo
[1] N. V. Do, "Ontology COKB for designing knowledge-based systems," in Proceeding of 13th International Conference on Intelligent Software Methodologies, Tools, and Techniques, 2014.
[2] Hien D. Nguyen, Nhon V. Do, Vuong T.Pham, "A method for designing Knowledge-based Systems and Application," in Applications Computational Intelligence Multi-Disciplinary Research, Elsevier, pp. 159-185, 2022.
[3] N. V. Do, "Intelligent Problem Solvers in Education: Design Method and Applications," in Intelligent Systems, InTech, 2012.
[4] Đ. V. Nhơn, "Các hệ thống trí tuệ nhân tạo ứng dụng trong giáo dục," Hong Bang International University Journal of Science, 2023.
[5] Diem Nguyen, "Intelligent Problem Solving about Functional Component of COKB Model and Application," in International Conference on Computational Collective Intelligence Technologies and Applications, 2014.
[6] P. Huynh, Nhon V. Do, "A Variation of COKB Model for Solving Problems about Chemical Elements," in International Conferene on Knowledge and Systems Engineering, 2015.
[7] Polya G., Conway J. H., "How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method," Princeton University Press, 2014.
[8] J. F. Sowa and A. K. Majumdar, "Analogical reasoning," in Proceedings of the International Conference on Conceptual Structures (ICCS 2003), B. Ganter, A. de Moor, and W. Lex, Eds., Lecture Notes in Computer Science (LNAI), vol. 2746, Springer, Heidelberg, pp. 16-36, 2003.
[9] Nhon Do, Thanh T. Mai, "Perfect COKB Model and Reasoning Methods for the design of Intelligent Problem Solvers," in International Conference on Intelligent Software Methodologies, Tools, and Techniques, Japan, 2017.
[10] V. N. Do and H. D. Nguyen, "Reducing model of COKB about operators knowledge and solving problems about operators," in New Trends in Computational Collective Intelligence, ser. Studies in Computational Intelligence, vol. 572, Springer, pp. 39-49, 2015.
[11] Nhon V. Do, Hien D. Nguyen, Thanh T. Mai, "Designing an Intelligent Problems Solving System based on Knowledge about Sample Problems," in Conference on Intelligent Information and Database Systems (ACIIDS), KUALA LUMPUR, 2013.
[12] C. D. Nguyen, General Chemistry, Vietnam National University Press, 2014.
[13] N. Hoang, Inorganic Chemistry, Vietnam Education Publishing House, 2004.
[14] J. Hastings et al., “The ChEBI reference database and ontology for biologically relevant chemistry: Enhancements for 2013,” Nucleic Acids Research, vol. 41, no. D1, pp. D456-D463, 2013.
[15] U. Müller, Inorganic Structural Chemistry, 2nd ed. John Wiley & Sons, 2006.
