KHẢ NĂNG ỨC CHẾ α-GLUCOSIDASE VÀ TÁC DỤNG HẠ ĐƯỜNG HUYẾT TRÊN CHUỘT CỦA É MỸ (Ocimum americanum L.), HỌ Lamiaceae
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHD.2026.004Từ khóa:
lá cây É Mỹ, α-glucosidase, đái tháo đường, độc tính cấp, streptozotocinTóm tắt
Đặt vấn đề: Đái tháo đường tuýp 2 là rối loạn chuyển hóa phổ biến với tần suất ngày càng tăng. Bên cạnh thuốc tổng hợp, các dược liệu giàu polyphenol và flavonoid được quan tâm do khả năng ức chế enzyme liên quan đến chuyển hóa carbohydrate và góp phần cải thiện kiểm soát glucose huyết. Cây É Mỹ (Ocimum americanum L.) chứa nhiều hợp chất sinh học, một số nghiên cứu trước đây đã ghi nhận tiềm năng hạ đường huyết của cây này, tuy nhiên các dữ liệu về tác dụng hạ đường huyết của É Mỹ trên mô hình tăng đường huyết do streptozotocin vẫn còn hạn chế. Mục tiêu: Đánh giá hoạt tính ức chế α-glucosidase in vitro của cao chiết ethanol 45% và 70% từ cây É Mỹ, đồng thời khảo sát tác dụng hạ đường huyết in vivo của cao chiết có hoạt tính ức chế enzyme mạnh nhất. Đối tượng và phương pháp: Hoạt tính ức chế α-glucosidase được xác định bằng cơ chất pNPG. Độc tính cấp đánh giá theo phương pháp liều cố định. Tác dụng hạ đường huyết được khảo sát trên chuột gây tăng đường huyết bằng streptozotocin. Kết quả: Cao ethanol 70% thể hiện hoạt tính ức chế enzyme mạnh hơn cao ethanol 45% với IC50 lần lượt 287.01 và 362.41 µg/mL. Thử nghiệm độc tính cấp cho thấy cao chiết không gây độc ở liều tối đa 10 g/kg. Trên mô hình STZ, cao ethanol 70% làm giảm đường huyết đáng kể so với nhóm đối chứng, đặc biệt tại liều 140 mg/kg. Kết luận: Cao chiết ethanol 70% lá É Mỹ có tiềm năng hỗ trợ điều trị đái tháo đường.
Tài liệu tham khảo
[1] H. Sun et al., “IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045,” Diabetes Res. Clin. Pract., vol. 183, p. 109119, 2022.
[2] H. Sun et al., “Erratum to ‘IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045’ [Diabetes Res. Clin. Pract. 183 (2022) 109119],” Diabetes Res. Clin. Pract., vol. 204, p. 110945, Oct. 2023, doi: 10.1016/j.diabres.2023.110945.
[3] S. Lenzen, “The mechanisms of alloxan-and streptozotocin-induced diabetes,” Diabetologia, vol. 51, no. 2, pp. 216-226, 2008.
[4] T. C. Yan, J. Cao, and L. H. Ye, “Recent advances on discovery of enzyme inhibitors from natural products using bioactivity screening,” J. Sep. Sci., vol. 45, no. 14, pp. 2766-2787, Jul. 2022, doi: 10.1002/JSSC.202200084;WGROUP:STRING:PUBLICATION.
[5] P. Pooja and A. Kumar, “A Systemic Review of Tulsi (Ocimum tenuiflorum or Ocimum sanctum): Phytoconstituents, Ethnobotanical and Pharmacological Profile,” Research Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, pp. 179-188, May 2023, doi: 10.52711/0975-4385.2023.00028.
[6] H. D. A. Dharsono, S. A. Putri, D. Kurnia, D. Dudi, and M. H. Satari, “Ocimum species: A review on chemical constituents and antibacterial activity,” Molecules, vol. 27, no. 19, p. 6350, 2022.
[7] Hội đồng Dược điển, “Dược Điển Việt Nam V Tập 2,” vol. 2. Y học, 2018.
[8] Bộ Y tế, “Hướng dẫn thử nghiệm tiền lâm sàng và lâm sàng thuốc đông y, thuốc từ dược liệu,” Ban hành kèm theo Quyết định Số, vol. 141, 2015.
[9] T. Nguyen et al., “Antidiabetic and antioxidant activities of red seaweed Laurencia dendroidea,” Asian Pac. J. Trop. Biomed., vol. 9, no. 12, pp. 501-509, Dec. 2019, doi: 10.4103/2221-1691.271723.
[10] C. T. N. Hiếu, H. Q. Thanh, N. H. Minh, T. M. Thiên, M. T. Chung, and C. T. M. Duyên, “Tác dụng hạ đường huyết của các cao chiết từ Rau trai (Commelina diffusa) trên mô hình chuột đái tháo đường,” Bản B của Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam, vol. 66, no. 7, 2024.
[11] C. V. Chandrasekaran, H. S. Srikanth, M. S. Anand, J. J. Allan, M. M. H. Viji, and A. Amit, “Evaluation of the mutagenic potential and acute oral toxicity of standardized extract of Ocimum sanctum (OciBestTM),” Hum. Exp. Toxicol., vol. 32, no. 9, pp. 992-1004, Sep. 2013, doi: 10.1177/0960327112472992.
[12] A. Aleixandre, J. V. Gil, J. Sineiro, and C. M. Rosell, “Understanding phenolic acids inhibition of α-amylase and α-glucosidase and influence of reaction conditions,” Food Chem., vol. 372, p. 131231, Mar. 2022, doi: 10.1016/J.FOODCHEM.2021.131231.
[13] G. Mahendran and S. Vimolmangkang, “Chemical compositions, antioxidant, antimicrobial, and mosquito larvicidal activity of Ocimum americanum L. and Ocimum basilicum L. leaf essential oils,” BMC Complementary Medicine and Therapies 2023 23:1, vol. 23, no. 1, pp. 390-, Oct. 2023, doi: 10.1186/S12906-023-04214-2.
[14] M. K. Gautam and R. K. Goel, “Toxicological Study of Ocimum sanctum Linn Leaves: Hematological, Biochemical, and Histopathological Studies,” J. Toxicol., vol. 2014, no. 1, p. 135654, Jan. 2014, doi: 10.1155/2014/135654.
[15] S. Parasuraman et al., “Evaluation of antidiabetic and antihyperlipidemic effects of hydroalcoholic extract of leaves of Ocimum tenuiflorum (Lamiaceae) and prediction of biological activity of its phytoconstituents,” Pharmacognosy Res., vol. 7, no. 2, p. 156, 2015.
[16] A. Luanda, A. Ripanda, M. G. Sahini, and J. J. Makangara, “Ethnomedicinal uses, phytochemistry and pharmacological study of Ocimum americanum L.: a review,” Phytomedicine Plus, vol. 3, no. 2, p. 100433, 2023.
