Ứng dụng xét nghiệm sinh học phân tử GeneXpert MTB/RIF trong chẩn đoán lao phổi mới tại Trung tâm Y tế Thành phố Thủ Đức
DOI:
https://doi.org/10.59294/HIUJS2025070Từ khóa:
lao phổi mới, GeneXpert MTB/RIF, Xpert UltraTóm tắt
Đặt vấn đề: Chẩn đoán chính xác và kịp thời đóng một vai trò quan trọng trong việc đạt được các mục tiêu kiểm soát và loại trừ bệnh lao. Các phương pháp xét nghiệm như nhuộm soi trực tiếp AFB được dùng làm tiêu chuẩn chẩn đoán lao, tuy nhiên phương pháp này có độ nhạy không cao và không thể phân biệt các loài vi khuẩn kháng cồn kháng axit khác nhau. Các xét nghiệm sinh học phân tử như GeneXpert MTB/RIF đang được phát triển và triển khai trên toàn thế giới. Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá kết quả xét nghiệm sinh học phân tử GeneExert MTB/RIF trong chẩn đoán lao phổi mới tại Thành phố Thủ Đức năm 2023. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 610 mẫu bệnh phẩm của người bệnh nghi ngờ mắc lao phổi sử dụng kỹ thuật xét nghiệm AFB đờm và xét nghiệm sinh học phân tử GeneExert MTB/RIF. Kết quả: Trong 207 trường hợp lao phổi, tỷ lệ dương tính với GeneXpert MTB/RIF (95.7%), cao hơn so với AFB (58.9%). Kết quả AFB cho thấy 1+ chiếm 34.8%, 2+ chiếm 11.1%, 3+ chiếm 13.0%. GeneXpert phát hiện lao phổi mức độ thấp 46.4%, trung bình 29.0%, cao 20.3%. Tỷ lệ kháng rifampicin là 3.4%, trong đó AFB dương tính có tỷ lệ kháng cao hơn AFB âm tính (4.9% so với 1.2%). Kết luận: Xét nghiệm GeneXpert MTB/RIF cho thấy độ nhạy cao vượt trội so với nhuộm soi AFB trong chẩn đoán lao phổi, đặc biệt hiệu quả ở các trường hợp AFB âm tính. Kết quả nghiên cứu khẳng định tính ứng dụng thực tiễn và vai trò cần thiết của GeneXpert trong chương trình phòng chống lao hiện nay.
Tài liệu tham khảo
[1] World Health Organization, Tuberculosis (TB), chủ biên, 2021.
[2] N. K. Cuong, N. B. Ngoc, N. B. Hoa và cộng sự, "GeneXpert on patients with human immunodeficiency virus and smear-negative pulmonary tuberculosis", PLoS ONE. 21, tr. 77-94, 2021.
[3] Bộ Y tế "Quyết định 1314/QĐ-BYT Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh lao", LuatVietnam, chủ biên, 2020.
[4] P. T. D. Phúc, N. T. H. Yến, N. T. Lộc và cộng sự, "Tỷ lệ phát hiện lao phổi mới trên đối tượng nghi lao phổi bằng xét nghiệm gene Xpert Mtb/Rif tại bệnh viện Lao Và Bệnh Phổi Tiền Giang năm 2022 - 2023", Tạp chí Y dược học Cần Thơ - Hội nghị thường niên học sinh sinh viên Nghiên cứu khoa học năm 2023. 61, tr. 98-105, 2023.
[5] Bộ Y tế "Về việc ban hành tài liệu chuyên môn “hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh lao” Số: 162/QĐ-BYT, chủ biên, 2024.
[6] Bộ Y tế "Quyết định 4921/QĐ-BYT năm 2011 hướng dẫn Quy trình triển khai kỹ thuật Gene Expert MTP/RIF", chủ biên, 2011.
[7] M. Seifert, H.T. Aung và N. Besler, "Age and sex distribution of Mycobacterium tuberculosis infection and rifampicin resistance in Myanmar as detected by Xpert MTB/RIF", BMC Infect Dis. 21, tr. 781, 2021.
[8] I. M. Moses-Otutu, H. Musa và E. J. Aichinede, "Comparative Analysis Between Genexpert and AAFB Smear technique in Mycobacterium Tuberculosis Detection in Sputum Samples from HIV-Negative Patients ", Dutse Journal of Pure and Applied Sciences (DUJOPAS). 10, tr. 3b, 2024.
[9] Catharina C. B, Pamela N và Doris H, "Rapid Molecular Detection of Tuberculosis and Rifampin Resistance", N Engl J Med, 363, tr. 1005-1015, 2010.
[10] N. K. Cương và N. H. Hoàng, "Nghiên cứu giá trị của xét nghiệm Xpert MTB/RIF Ultra đờm ở người bệnh nghi lao có hai mẫu xét nghiệm soi đờm trực tiếp AFB (-)", Tạp chí Nghiên cứu Y học, 147(11), tr. 7- 15, 2021.



