ĐÁNH GIÁ ĐỀ KHÁNG INSULIN TRONG THỰC HÀNH LÂM SÀNG: TỔNG QUAN CÁC PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG - Thư Nguyễn Ngọc Minh (Tạp Chí Khoa học Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, 2026)
Đặt vấn đề: Đề kháng insulin là cơ chế bệnh sinh trung tâm của đái tháo đường tuýp 2 và liên quan chặt chẽ với các rối loạn tim mạch - chuyển hóa. Tuy nhiên, các phương pháp đánh giá hiện nay khác nhau về cơ sở sinh lý, độ chuẩn hóa và tính khả thi trong thực hành. Mục tiêu: Tổng quan các phương pháp đánh giá đề kháng insulin, đồng thời so sánh ưu điểm, hạn chế và bối cảnh ứng dụng của từng phương pháp. Phương pháp: Tổng quan tường thuật các phương pháp định lượng trực tiếp, mô hình động học và các chỉ số thay thế từ mẫu đói hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống. Các phương pháp được đối chiếu theo nguyên lý sinh lý và mức độ phù hợp với thực hành lâm sàng. Kết quả: Kỹ thuật kẹp đẳng đường tăng insulin máu vẫn là chuẩn tham chiếu nhưng khó áp dụng thường quy do phức tạp và tốn nguồn lực. Trong bối cảnh ổn định, HOMA2-IR và QUICKI hữu ích khi có xét nghiệm insulin đói tin cậy. TyG và TG/HDL-C phù hợp cho sàng lọc ban đầu nhờ rẻ và sẵn có. Trong bối cảnh cấp tính, các chỉ số dựa trên glucose hoặc lipid cần được diễn giải thận trọng. Kết luận: Việc lựa chọn công cụ đánh giá đề kháng insulin cần được cá thể hóa theo mục tiêu lâm sàng và điều kiện xét nghiệm.